Mantra 8
Sukta 7
Sanskrit (Devanagari)
अग्निहोत्रं च श्रद्धा च वषट्कारो व्रतं तपः । दक्षिणेष्टं पूर्तं चोच्छिष्टेऽधि समाहिताः
IAST Transliteration
agnihótraṃ ca śraddhā́ ca vaṣaṭkāró vratáṃ tápaḥ | dakṣiṇéṣṭaṃ pūrtáṃ cocchíṣṭe ’dhí samāhitā́ḥ
English Translation (Griffith/Whitney)
The Agnihotra and Faith, the Vaṣaṭ-call, vow and austerity; the fee-offering and the pūrta-merit likewise—upon the Ucchiṣṭa are they gathered and laid up.
Word by Word
अग्निहोत्रम्Agnihotra-offering
अग्निहोत्रम्:
कर्तृ (समाहिता: इत्यस्य समुच्चित-कर्तृपदम्)
TypeNoun
Rootअग्निहोत्र (प्रातिपदिक; अग्नि+होत्र)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
श्रद्धाfaith, trust
श्रद्धा:
कर्तृ (समाहिता: इत्यस्य समुच्चित-कर्तृपदम्)
TypeNoun
Rootश्रद्धा (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
वषट्कारःthe vaṣaṭ-call (sacrificial exclamation)
वषट्कारः:
कर्तृ (समाहिता: इत्यस्य समुच्चित-कर्तृपदम्)
TypeNoun
Rootवषट्कार (प्रातिपदिक)
व्रतम्vow, observance
व्रतम्:
कर्तृ (समाहिता: इत्यस्य समुच्चित-कर्तृपदम्)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
तपःausterity, ascetic heat
तपः:
कर्तृ (समाहिता: इत्यस्य समुच्चित-कर्तृपदम्)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
दक्षिणेष्टम्the sacrifice with dakṣiṇā (fee-giving rite)
दक्षिणेष्टम्:
कर्तृ (समाहिता: इत्यस्य समुच्चित-कर्तृपदम्)
TypeNoun
Rootदक्षिणेष्ट (प्रातिपदिक; दक्षिणा+इष्ट)
पूर्तम्pious work (public/charitable act)
पूर्तम्:
कर्तृ (समाहिता: इत्यस्य समुच्चित-कर्तृपदम्)
TypeNoun
Rootपूर्त (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
उच्छिष्टेin/over the leavings, remnants
उच्छिष्टे:
अधिकरण (अधि-इत्यनेन सह: ‘उच्छिष्टे अधि’)
TypeNoun/Adjective
Rootउच्छिष्ट (प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
अधिकरण-सम्बन्धसूचक
TypeIndeclinable (preverb/postposition)
Rootअधि
समाहिताःare set/collected/established (together)
समाहिताः:
मुख्यपद (विधेय/विशेषण): ‘are placed/collected/settled’
TypeAdjective (participial)
Rootसम्-आ-धा (धातु) → समाहित (कृदन्त, भूतकृत्/क्त)
Attribution
Rishi: Atharvanic/Brahmavādin attribution (varies)
Devata: Ucchiṣṭa
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":null,"emotional_arc":"From grounded daily practice to a calm sense of having secured total merit.","listener_experience":"Stability, moral confidence, quiet satisfaction.","intensity":3}