Mantra 69

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम्

IAST Transliteration

táṃ vá aháṃ nā́rvāñcaṃ ná parā́ñcaṃ ná pratyáñcam

English Translation (Griffith/Whitney)

Him, verily, I (hold) neither turned hitherward, nor turned yonderward, nor turned back toward (me).

Word by Word

• तम्: him/that (one)
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → तं

• वै: indeed, surely
• वै: —
• Type: Indeclinable
• Root: वै (निपात)

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अहम्

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• अर्वाञ्चम्: turned this way; facing toward (here)
• अर्वाञ्चम्: कर्म (तम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अर्वाञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक-विशेषण) → अर्वाञ्चम्

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• पराञ्चम्: turned away; facing outward/away
• पराञ्चम्: कर्म (तम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पराञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक-विशेषण) → पराञ्चम्

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• प्रत्यञ्चम्: turned back toward; facing inward/against
• प्रत्यञ्चम्: कर्म (तम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: प्रत्यञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक-विशेषण) → प्रत्यञ्चम्

Attribution

Rishi: Atharvanic prose tradition.

Devata: Directional restraint as a ritual power (no explicit deity; operative force is mantraic binding).

Chandas: Prose.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From alertness to controlled dominance (restraint achieved).","listener_experience":"A tightening focus; sense of containment and secured perimeter.","intensity":6}