Mantra 62

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम्

IAST Transliteration

táṃ vā aháṃ nā́rvāñcaṃ ná parā́ñcaṃ ná pratyáñcam

English Translation (Griffith/Whitney)

Him verily I make neither hitherward, nor outward, nor turned back again.

Word by Word

• तम्: him/that (object)
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वै: indeed, surely
• वै: —
• Type: Indeclinable
• Root: वै (निपात)

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• अर्वाञ्चम्: turned this way, facing hither
• अर्वाञ्चम्: कर्म (तम् इति सर्वनामस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अर्वाञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक विशेषण)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• पराञ्चम्: turned away, facing yonder
• पराञ्चम्: कर्म (तम् इति सर्वनामस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पराञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक विशेषण)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• प्रत्यञ्चम्: turned toward (one), facing back/toward
• प्रत्यञ्चम्: कर्म (तम् इति सर्वनामस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: प्रत्यञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक विशेषण)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (not explicit in excerpt)

Devata: Stambhana-power; implicitly Indra/Agni-like coercive force, but here primarily the priest’s vāc

Chandas: Formulaic prose/short cadence

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From alertness to decisive restraint; the field becomes calm because the threat is fixed.","listener_experience":"A sense of firm boundaries and immovable protection; confidence in the speaker’s authority.","intensity":6}