Mantra 48

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम्

IAST Transliteration

táṃ vā aháṃ nā́rvāñcaṃ ná parā́ñcaṃ ná pratyáñcam

English Translation (Griffith/Whitney)

Him verily I—neither hither-turned, nor away-turned, nor back-turned—(do I admit/allow).

Word by Word

• तम्: him/that (one)
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त

• वै: indeed, surely
• वै: —
• Type: Indeclinable (particle)
• Root: वै (निपात)

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable (negation)
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• अर्वाञ्चम्: turned this way, facing hither
• अर्वाञ्चम्: कर्म (तम् इति सर्वनामस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अर्वाञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक-विशेषण)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable (negation)
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• पराञ्चम्: turned away, facing yonder
• पराञ्चम्: कर्म (तम् इति सर्वनामस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पराञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक-विशेषण)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable (negation)
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• प्रत्यञ्चम्: turned toward (me/us), facing back/against
• प्रत्यञ्चम्: कर्म (तम् इति सर्वनामस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: प्रत्यञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक-विशेषण)

Attribution

Rishi: Uncertain from excerpt alone.

Devata: Rakṣā (Protection) as function; the ‘blocked’ entity is the doṣa/curse.

Chandas: Prose/fragment (elliptical).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From vigilance to calm security; the speaker stands guard and then rests in closure.","listener_experience":"A sense of being enclosed and protected; the threat feels unable to ‘find a way in’.","intensity":5}