Mantra 18
Sukta 9
Sanskrit (Devanagari)
यत् ते मज्जा यदस्थि यन्मांसं यच्च लोहितम्। आमिक्षां दुह्रतां दात्रे क्षीरं सर्पिरथो मधु
IAST Transliteration
yát te májjā yád ásthi yán mā́ṃsaṃ yác ca lóhitam | āmíkṣāṃ duhratāṃ dātré kṣīráṃ sarpír átho mádhu
English Translation (Griffith/Whitney)
Thy marrow, thy bone, thy flesh, and thy blood—let these milk into the vessel clotted milk: milk, and ghee, and honey besides.
Word by Word
यत्whatever (that which)
यत्:
Karma (यद्-सम्बन्धेन ‘दुह्रताम्’ इत्यस्य कर्म-समूहस्य निर्देशः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यत्-शब्द
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मज्जाmarrow
मज्जा:
Karma (दुह्रताम्—दोह्यवस्तु-समुच्चयस्य अङ्गम्)
TypeNoun
Rootमज्जा (प्रातिपदिक)
यत्whatever
यत्:
Karma (सम्बन्धेन)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्थिbone
अस्थि:
Karma (दोह्यवस्तु-समुच्चयस्य अङ्गम्)
TypeNoun
Rootअस्थि (प्रातिपदिक)
यत्whatever
यत्:
Karma (सम्बन्धेन)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मांसम्flesh
मांसम्:
Karma (दोह्यवस्तु-समुच्चयस्य अङ्गम्)
TypeNoun
Rootमांस (प्रातिपदिक)
यत्whatever
यत्:
Karma (सम्बन्धेन)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
— (समुच्चयार्थक)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
लोहितम्blood (the red [fluid])
लोहितम्:
Karma (दोह्यवस्तु-समुच्चयस्य अङ्गम्)
TypeNoun/Adjective
Rootलोहित (प्रातिपदिक)
आमिक्षाम्curdled milk / thickened milk (āmikṣā)
आमिक्षाम्:
Karma (दुह्रताम्—दोह्यं द्रव्यम्)
TypeNoun
Rootआमिक्षा (प्रातिपदिक)
दुह्रताम्of the milkers / of those who milk
दुह्रताम्:
Kartā (अभिप्रेत-कर्तृसमूहः—‘दोहने प्रवृत्तानाम्’)
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootदुह् (धातु) → दुह्रत् (वर्तमान-कृदन्त/शतृ-प्रत्ययः) + षष्ठी बहुवचनम्
दात्रेto the giver / to the one who gives
दात्रे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदात्रि (प्रातिपदिक) अथवा दातृ (प्रातिपदिक)
क्षीरम्milk
क्षीरम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक)
सर्पिःghee
सर्पिः:
Karma
TypeNoun
Rootसर्पिस् (प्रातिपदिक)
अथोand also / moreover
अथो:
— (समुच्चय/अनन्तरार्थक)
TypeIndeclinable
Rootअथ + उ (निपात-संयोगः)
मधुhoney
मधु:
Karma
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition.
Devata: Ojas/śrī embodied in the cow’s substances; dairy as manifest vitality.
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From solemn depth (tissues) to sweet assurance (milk-ghee-honey).","listener_experience":"Wonder at transmutation: the body’s depths become blessings; calm confidence in replenishment.","intensity":5}