Mantra 16
Sukta 7
Sanskrit (Devanagari)
यस्य चतस्रः प्रदिशो नाड्य१स्तिष्ठन्ति प्रथमाः । यज्ञो यत्र पराक्रान्तः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः
IAST Transliteration
yásya cátasraḥ pradíśo nā́ḍyaḥ tíṣṭhanti prathamā́ḥ | yajñó yátra párākrāntaḥ skámbhaṃ táṃ brūhi katamáḥ svìd evá sáḥ
English Translation (Griffith/Whitney)
Whose primary channels are the four quarters standing firm; wherein the Sacrifice hath strode forth and spread abroad—declare thou that Skambha: what manner of One, in very truth, is He?
Word by Word
यस्यwhose / of whom
यस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चतस्रःfour
चतस्रः:
विशेषण (to प्रदिशः)
TypeAdjective (Numeral)
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
प्रदिशःquarters / directions
प्रदिशः:
कर्तृ (of तिष्ठन्ति)
TypeNoun
Rootप्रदिश् (प्रातिपदिक; ‘direction/quarter’)
नाड्यःchannels / veins (nāḍīs)
नाड्यः:
कर्तृ (of तिष्ठन्ति; appositional to प्रदिशः)
TypeNoun
Rootनाडी (प्रातिपदिक; ‘tube/vein/channel’)
तिष्ठन्तिstand / are established
तिष्ठन्ति:
क्रिया (with कर्तृ: प्रदिशः/नाड्यः)
TypeVerb
Rootस्था (धातु; तिष्ठति-गण/भ्वादि; ‘to stand’)
प्रथमाःfirst / foremost
प्रथमाः:
विशेषण (to प्रदिशः/नाड्यः)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
यज्ञःsacrifice / yajña
यज्ञः:
कर्तृ (of पराक्रान्तः)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण (locative sense: ‘where’)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
पराक्रान्तःhas advanced / has strode forth
पराक्रान्तः:
क्रियाविशेषण/विधेय (predicate of यज्ञः)
TypeParticiple (Past passive/active sense by context)
Rootपरा-क्रम् (धातु) → पराक्रान्त (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
स्कम्भम्the Skambha / the cosmic support
स्कम्भम्:
कर्म (of ब्रूहि)
TypeNoun
Rootस्कम्भ (प्रातिपदिक; ‘support/pillar’)
तम्him / that
तम्:
कर्म (of ब्रूहि)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ब्रूहिtell (me) / declare
ब्रूहि:
क्रिया (imperative)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु; ‘to say/tell’)
कतमःwhich one? / what kind?
कतमः:
विधेय (predicate nominative with सः)
TypeInterrogative pronoun/adjective
Rootकतम (प्रश्न-सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)
स्वित्indeed? / pray?
स्वित्:
सम्बन्ध (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (अव्यय; प्रश्न/संशयार्थ)
एवindeed / just
एव:
सम्बन्ध (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
सःhe / that
सः:
कर्तृ/विधेय-आश्रय (subject: ‘he/that’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Attribution
Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition
Devata: Skambha
Chandas: Anuṣṭubh-like (Atharvanic)
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From firm establishment to confident expansion.","listener_experience":"Feeling of protected strength and readiness; a ‘clearing and claiming’ of space.","intensity":6}