Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 42

कर्मणामारम्भोपायः पुरुषद्रव्यसम्पद्देशकालविभागो विनिपातप्रतीकारः कार्यसिद्धिरिति पञ्चाङ्गो मन्त्रः ॥ कZ_०१.१५.४२ ॥

karmaṇāmārambhopāyaḥ puruṣadravyasampaddeśakālavibhāgo vinipātapratīkāraḥ kāryasiddhiriti pañcāṅgo mantraḥ

Counsel is five-limbed: (1) the means to commence actions, (2) adequacy of personnel and resources, (3) allocation by place and time, (4) countermeasures against mishaps, and (5) accomplishment of the objective.

कर्मणाम्of actions/undertakings
कर्मणाम्:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन
आरम्भcommencement, initiation
आरम्भ:
TypeNoun
Rootआरम्भ
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (समासपूर्वपद)
उपायःmeans, method, expedient
उपायः:
TypeNoun
Rootउपाय
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
पुरुषman, person; agent
पुरुष:
TypeNoun
Rootपुरुष
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (समासपूर्वपद)
द्रव्यsubstance, wealth, resources
द्रव्य:
TypeNoun
Rootद्रव्य
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (समासपूर्वपद)
सम्पत्prosperity, resources, endowment
सम्पत्:
TypeNoun
Rootसम्पद्
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (समासोत्तरपद; रूपम्: सम्पत्)
देशplace, region
देश:
TypeNoun
Rootदेश
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (समासपूर्वपद)
कालtime
काल:
TypeNoun
Rootकाल
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (समासपूर्वपद)
विभागःdivision, allocation, arrangement
विभागः:
TypeNoun
Rootविभाग
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
विनिपातfall, mishap, disaster
विनिपात:
TypeNoun
Rootविनिपात
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (समासपूर्वपद)
प्रतीकारःremedy, counteraction, countermeasure
प्रतीकारः:
TypeNoun
Rootप्रतीकार
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
कार्यtask, objective, work
कार्य:
TypeNoun
Rootकार्य
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (समासपूर्वपद)
सिद्धिःsuccess, accomplishment
सिद्धिः:
TypeNoun
Rootसिद्धि
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
इतिthus, as follows
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formअव्यय; वाक्यसमाप्त्यर्थक/उद्धरणसूचक
पञ्चाङ्गःfive-limbed, consisting of five parts
पञ्चाङ्गः:
TypeAdjective
Rootपञ्चाङ्ग
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; विशेषणम् (मन्त्रः इत्यस्य)
मन्त्रःcounsel, advice, deliberation
मन्त्रः:
TypeNoun
Rootमन्त्र
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
K
king
A
administration (personnel/resources)

FAQs

It mirrors a complete planning cycle: initiation strategy, resource readiness, time-place deployment, risk mitigation, and measurable completion.