Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 16

अरिसम्पद्युक्तः सामन्तः शत्रुः व्यसनी यातव्यः अनपाश्रयो दुर्बलाश्रयो वोच्छेदनीयः विपर्यये पीडनीयः कर्शनीयो वा ॥ कZ_०६.२.१६ ॥

arisampadyuktaḥ sāmantaḥ śatruḥ vyasanī yātavyaḥ anapāśrayo durbalāśrayo vocchedanīyaḥ viparyaye pīḍanīyaḥ karśanīyo vā

A frontier vassal/neighbor (sāmanta) possessing the resources of an enemy is a hostile power. One afflicted by vices/misfortunes is to be marched against. One without support, or supported only by the weak, is to be eliminated; in the reverse situation, he is to be harassed or worn down.

अरि-सम्पद्-युक्तःendowed with the enemy’s resources/advantages
अरि-सम्पद्-युक्तः:
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootयुज्
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (युक्त) विशेषणम्; समासः: अरि-सम्पद् (षष्ठी-तत्पुरुषः/सम्बन्ध-तत्पुरुषः) + युक्तः
सामन्तःthe sāmantha (feudatory/neighboring chief)
सामन्तः:
TypeNoun
Rootसामन्त
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
शत्रुःenemy
शत्रुः:
TypeNoun
Rootशत्रु
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
व्यसनीafflicted (by calamity/vices)
व्यसनी:
TypeAdjective/Noun
Rootव्यसनिन्
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; ‘व्यसन’ (calamity/addiction) युक्तः
यातव्यःshould be approached/treated (i.e., dealt with)
यातव्यः:
TypeGerundive (Kṛtya)
Rootया
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; तव्यत्-प्रत्ययान्त; विधेय/कर्तव्यता
अनपाश्रयःhaving no support
अनपाश्रयः:
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootआ-श्रि
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; नञ्-समासः; ‘अपाश्रय’ = आश्रय-रहितः
दुर्बल-आश्रयःhaving weak support
दुर्बल-आश्रयः:
TypeAdjective (compound)
Rootआ-श्रि
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; समासः: दुर्बलः आश्रयः यस्य/दुर्बले आश्रये (सम्बन्ध)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
उच्छेदनीयःshould be uprooted/destroyed
उच्छेदनीयः:
TypeGerundive (Kṛtya)
Rootछिद्
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; ‘उत्+छिद्’ → उच्छेद; अनीय/नीय-प्रत्ययान्त; विधेय
विपर्ययेin the contrary case
विपर्यये:
TypeNoun (locative absolute/condition)
Rootविपर्यय
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-एकवचनम्; ‘in the opposite case/otherwise’ (स्थित्यर्थे)
पीडनीयःshould be oppressed/harassed
पीडनीयः:
TypeGerundive (Kṛtya)
Rootपीड्
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; नीय-प्रत्ययान्त
कर्शनीयःshould be weakened/worn down
कर्शनीयः:
TypeGerundive (Kṛtya)
Rootकृश्
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; नीय-प्रत्ययान्त
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
S
sāmanta
Ś
śatru
A
ari

FAQs

Exploit enemy vulnerability: attack when the adversary is internally weakened (vyasanī) or isolated (anapāśraya/durbalāśraya); if not feasible, apply pressure and attrition.

Removal of the hostile power as a recurring threat—through annexation, regime replacement, or dismantling its capacity to re-emerge.