Sutra 3

महाकुलीनो दैवबुद्धिसत्त्वसम्पन्नो वृद्धदर्शी धार्मिकः सत्यवागविसंवादकः कृतज्ञः स्थूललक्षो महोत्साहोऽदीर्घसूत्रः शक्यसामन्तो दृढबुद्धिरक्षुद्रपरिषत्को विनयकाम इत्याभिगामिका गुणाः ॥ कZ_०६.१.०३ ॥

mahākulīno daivabuddhisattvasampanno vṛddhadarśī dhārmikaḥ satyavāgavisaṃvādakaḥ kṛtajñaḥ sthūlalakṣo mahotsāho'dīrghasūtraḥ śakyasāmanto dṛḍhabuddhir akṣudrapariṣatko vinayakāma ity ābhigāmikā guṇāḥ

The ruler should be: of eminent lineage; endowed with sound judgment and courage; experienced in the ways of elders; committed to dharma; truthful in speech and consistent in action; grateful; possessing clear, substantial marks of capability; highly energetic; not procrastinating; able to manage and integrate feudatories; firm-minded; supported by a competent (non-petty) council; and inclined toward discipline and self-restraint—these are the ābhigāmika (appeal-winning) qualities.

महाकुलीनःof noble/high lineage
महाकुलीनः:
TypeNoun (adjectival)
Rootकुल
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; गुणवाचक-विशेषणम् (अमात्यादेः)
दैवबुद्धि-सत्त्व-सम्पन्नःendowed with providential insight and courage/fortitude
दैवबुद्धि-सत्त्व-सम्पन्नः:
TypeNoun (adjectival)
Rootसम् + पद् (सम्पन्न)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; ‘दैवबुद्धिः’ + ‘सत्त्वम्’ + ‘सम्पन्नः’ = यस्य एते सन्ति सः
वृद्धदर्शीone who consults/observes elders (experienced persons)
वृद्धदर्शी:
TypeNoun (adjectival)
Rootदृश्
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; वृद्धानां दर्शी = वृद्धोपदेश/अनुभवदर्शी
धार्मिकःrighteous; law-abiding
धार्मिकः:
TypeNoun (adjectival)
Rootधर्म
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
सत्यवाक्truth-speaking
सत्यवाक्:
TypeNoun (adjectival)
Rootवच्
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; ‘सत्यं वाक् यस्य’ (प्रातिपदिक ‘वाक्’ = वाणी)
अविसंवादकःnon-deceptive; not given to contradiction or breach of promise
अविसंवादकः:
TypeNoun (adjectival)
Rootसम् + वद् (संवाद)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; ‘विसंवाद’ (विपरीत/भ्रान्त-भाषण/प्रतिज्ञाभङ्ग) न करोति इति
कृतज्ञःgrateful; mindful of benefits received
कृतज्ञः:
TypeNoun (adjectival)
Rootज्ञा
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; कृतं (उपकारम्) जानाति इति
स्थूललक्षःone who keeps the main objective in view; broad-minded in aims
स्थूललक्षः:
TypeNoun (adjectival)
Rootलक्ष्
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; स्थूलं लक्ष्यम्/लक्षणं यस्य
महोत्साहःhighly energetic; of great initiative
महोत्साहः:
TypeNoun (adjectival)
Rootउत् + सह् (उत्साह)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
अदीर्घसूत्रःnot procrastinating; prompt in action
अदीर्घसूत्रः:
TypeNoun (adjectival)
Rootसूत्र
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; दीर्घसूत्रः (विलम्बी) न इति
शक्यसामन्तःcapable regarding frontier vassals—able to manage/bring neighbouring chiefs under control
शक्यसामन्तः:
TypeNoun (adjectival)
Rootशक्; सामन्त
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; ‘शक्यः’ = वश्य/नियन्त्र्यः; ‘सामन्तः’ = सीमन्त-राजा/पार्श्वराजः
दृढबुद्धिःfirm-minded; resolute in judgment
दृढबुद्धिः:
TypeNoun (adjectival)
Rootबुध् (बुद्धि)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; दृढा बुद्धिः यस्य
अक्षुद्रपरिषत्कःnot having a petty/mean council; attended by a worthy advisory body
अक्षुद्रपरिषत्कः:
TypeNoun (adjectival)
Rootपरिषद्
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; क्षुद्रा परिषद् यस्य न सा (अर्थात् अक्षम/नीच-परिषद्-रहितः)
विनयकामःfond of discipline and good conduct; trainable
विनयकामः:
TypeNoun (adjectival)
Rootविनय; काम
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; विनये कामः यस्य
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formनिपातः; उक्तसमाप्त्यर्थः
आभिगामिकाः(these are) winning/approachable qualities
आभिगामिकाः:
TypeNoun (adjective)
Rootअभि + गम् (आभिगामिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-बहुवचनम्; ‘गुणाः’ इत्यस्य विशेषणम्
गुणाःqualities
गुणाः:
TypeNoun
Rootगुण
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-बहुवचनम्
S
svāmin (ruler)
P
pariṣad (council)
S
sāmanta (feudatory/neighboring chief)

FAQs

They are ruler-traits that generate acceptance and confidence—social legitimacy, moral credibility, decisiveness, and the ability to work with power-holders like councils and feudatories.

Consistency reduces uncertainty for officials and subjects, improves compliance, and prevents credibility loss that rivals can exploit.