Sutra 21
Devanagari script
धर्मस्थीये चारके बन्धनागारे वा शय्यासनभोजनोच्चारसंचाररोधबन्धनेषु त्रिपणोत्तरा दण्डाः कर्तुः कारयितुश्च ॥ कZ_०४.९.२१ ॥
Transliteration
dharmasthīye cārake bandhanāgāre vā śayyāsanabhojanoccārasaṃcārarodhabandhaneṣu tripaṇottarā daṇḍāḥ kartuḥ kārayituś ca
Translation
In the dharmasthīya’s custody (protective detention) or in the prison, for obstructing or withholding (a detainee’s) bed, seat, food, excretion, or movement, fines exceeding three paṇas are imposed—on both the direct perpetrator and the one who causes it to be done.
Word by Word
धर्मस्थीयेin the jurisdiction of the court (of justice)
धर्मस्थीये:
TypeAdjective (used substantively/locative)
Rootधर्मस्थीय (धर्मस्थ + ईय)
Formसप्तमी एकवचनम् (नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे स्थानवाचक-प्रयोगः); ‘धर्मस्थीय’ = धर्मस्थ-सम्बन्धिनि (न्यायाधिकरणे)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
आरकेin the watch/guard (police) establishment
आरके:
TypeNoun
Rootआरक
Formसप्तमी एकवचनम्, पुंलिङ्गम् (स्थान/अधिकरणवाचक)
बन्धनागारेin the prison
बन्धनागारे:
TypeNoun
Rootबन्धनागार
Formसप्तमी एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; बन्धनस्य आगारम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
शय्या(in matters of) bedding
शय्या:
TypeNoun
Rootशय्या
Formसप्तमी बहुवचनम् (समाहार-द्वन्द्वे समस्तपदानां सप्तमी-बहुवचन-प्रयोगः), स्त्रीलिङ्गम्
आसनseating
आसन:
TypeNoun
Rootआसन
Formसप्तमी बहुवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्
भोजनfood (provision)
भोजन:
TypeNoun
Rootभोजन
Formसप्तमी बहुवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्
उच्चारevacuation (of urine/feces)
उच्चार:
TypeNoun
Rootउच्चार
Formसप्तमी बहुवचनम्, पुंलिङ्गम्; अत्र ‘मल-मूत्र-उत्सर्ग’ अर्थे
संचारmovement (going about)
संचार:
TypeNoun
Rootसंचार
Formसप्तमी बहुवचनम्, पुंलिङ्गम्
रोधrestriction/obstruction
रोध:
TypeNoun
Rootरोध
Formसप्तमी बहुवचनम्, पुंलिङ्गम्
बन्धनेषुin acts of restraint/fettering
बन्धनेषु:
TypeNoun
Rootबन्धन
Formसप्तमी बहुवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; ‘...-बन्धनेषु’ = (अतिशय)बन्धन-प्रयोगेषु
त्रिपणोत्तराexceeding three paṇas (in amount)
त्रिपणोत्तरा:
TypeAdjective
Rootत्रिपणोत्तर
Formप्रथमा बहुवचनम्, पुंलिङ्गम्; दण्डाः इति विशेष्यस्य विशेषणम्; ‘त्रिपण + उत्तर’ = त्रिपणाधिकाः
दण्डाःfines/penalties
दण्डाः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formप्रथमा बहुवचनम्, पुंलिङ्गम्; विधेयम्
कर्तुःof the perpetrator (doer)
कर्तुः:
TypeNoun
Rootकर्तृ
Formषष्ठी एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; ‘of the doer/agent’
कारयितुःof the instigator/one who causes it to be done
कारयितुः:
TypeNoun (agent noun)
Rootकारयितृ (√कृ, णिच्)
Formषष्ठी एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; causative agent: ‘one who causes (another) to do’
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
Entities Mentioned
D
dharmasthīyaC
cāraka (detainee)B
bandhanāgāra (prison staff/authority)FAQs
Both the person who commits the obstruction and the person who orders/causes it are punishable (direct and vicarious liability).