Sutra 18

शृङ्गिणा दंष्ट्रिणा वा हिंस्यमानममोक्षयतः स्वामिनः पूर्वः साहसदण्डः प्रतिक्रुष्टस्य द्विगुणः ॥ कZ_०४.१३.१८ ॥

śṛṅgiṇā daṃṣṭriṇā vā hiṃsyamānam amokṣayataḥ svāminaḥ pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ pratikruṣṭasya dviguṇaḥ

If a person is being harmed by a horned or fanged animal and the owner does not release/rescue him, the owner shall incur the ‘first’ (lowest) sāhasa fine; if the victim had cried out for help, the fine is doubled.

शृङ्गिणाby/with a horned (animal/person)
शृङ्गिणा:
TypeNoun (adjectival)
Rootशृङ्गिन्
Formतृतीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रायः पुं.), विशेषणम्; करण/सहायक-भावे
दंष्ट्रिणाby/with a tusked/fanged (one)
दंष्ट्रिणा:
TypeNoun (adjectival)
Rootदंष्ट्रिन्
Formतृतीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग (विशेषणम्); करण/सहायक-भावे
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
हिंस्यमानम्being attacked/being harmed
हिंस्यमानम्:
TypeVerb (participle)
Rootहिंस्
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्तः (शानच्), नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; ‘हिंस्यमान’ = being injured/attacked
अमोक्षयतःof the two (persons) who do not release (him)/who fail to rescue
अमोक्षयतः:
TypeVerb (participle)
Rootमोक्षयति (मुच् √)
Formनञ्-पूर्वकः वर्तमानकाले परस्मैपदी कृदन्तः (शतृ), षष्ठी-द्विवचनम्; ‘अमोक्षयत्’ = not releasing/not letting go
स्वामिनःof the owner/master
स्वामिनः:
TypeNoun
Rootस्वामिन्
Formषष्ठी-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; सम्बन्ध-निर्देशः
पूर्वःthe first (i.e., lower)
पूर्वः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootपूर्व
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘पूर्वः (दण्डः)’ = the lower/first grade
साहसदण्डःthe penalty for violent assault (sāhasa-fine)
साहसदण्डः:
TypeNoun
Rootसाहस-दण्ड
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘साहसस्य दण्डः’
प्रतिक्रुष्टस्यof one who has raised an alarm/cry for help
प्रतिक्रुष्टस्य:
TypeVerb (past participle used as noun/adjective)
Rootप्रति-√कृश्/कृष् (क्रुश्)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त), षष्ठी-एकवचनम्, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; ‘प्रतिक्रुष्ट’ = one who has cried out/raised an alarm in response
द्विगुणःdouble (in amount)
द्विगुणः:
TypeAdjective
Rootद्वि-गुण
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘द्विगुणः (दण्डः)’
A
animal owner
H
horned animals
F
fanged animals
V
victim

FAQs

Ignoring an explicit distress signal increases culpability; the law treats omission after warning as aggravated negligence.

Animals are controlled through human responsibility; governance works by assigning accountable custodians.