Next Sutra

Sutra 1

ब्राह्मणमपेयमभक्ष्यं वा ग्रासयत उत्तमो दण्डः क्षत्रियं मध्यमः वैश्यं पूर्वः साहसदण्डः शूद्रं चतुष्पञ्चाशत्पणो दण्डः ॥ कZ_०४.१३.०१ ॥

brāhmaṇam apeyam abhakṣyaṃ vā grāsayata uttamo daṇḍaḥ kṣatriyaṃ madhyamaḥ vaiśyaṃ pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ śūdraṃ catuṣpañcāśatpaṇo daṇḍaḥ

For one who compels a Brāhmaṇa to consume what is forbidden to drink or eat, the highest fine applies; for a Kṣatriya, the middle fine; for a Vaiśya, the first (lowest) sāhasa fine; and for a Śūdra, a fine of fifty-four paṇas.

ब्राह्मणम्a Brahmin
ब्राह्मणम्:
TypeNoun
Rootब्राह्मण
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
अपेयम्(something) not to be drunk / undrinkable (prohibited to drink)
अपेयम्:
TypeAdjective
Rootअ + पेय (पेय)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; नञ्-प्रत्यय (निषेध)
अभक्ष्यम्(something) not to be eaten / inedible (prohibited to eat)
अभक्ष्यम्:
TypeAdjective
Rootअ + भक्ष्य (भक्ष्)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; नञ्-प्रत्यय (निषेध)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
ग्रासयतः(one) who makes (someone) eat / who forces to eat
ग्रासयतः:
TypeVerb
Rootग्रासय (√ग्रस्, causative)
Formलट्; प्रथमा; एकवचन; परस्मैपद; वर्तमानकाल; कर्तरि (causative sense: ‘causes to eat/feed’)
उत्तमःthe highest
उत्तमः:
TypeAdjective
Rootउत्तम
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; विशेषण (दण्डस्य)
दण्डःpunishment / fine
दण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा
क्षत्रियम्a Kshatriya
क्षत्रियम्:
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
मध्यमःthe middle (grade)
मध्यमः:
TypeAdjective
Rootमध्यम
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; विशेषण (दण्डस्य)
वैश्यम्a Vaishya
वैश्यम्:
TypeNoun
Rootवैश्य
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
पूर्वःthe first / lower (grade)
पूर्वः:
TypeAdjective
Rootपूर्व
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; विशेषण (दण्डस्य)
साहसदण्डःthe fine prescribed for sāhasa (violent/forcible offence)
साहसदण्डः:
TypeNoun
Rootसाहस + दण्ड
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; समास: ‘साहसस्य दण्डः’
शूद्रम्a Shudra
शूद्रम्:
TypeNoun
Rootशूद्र
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
चतुष्पञ्चाशत्पणःamounting to forty-five paṇas
चतुष्पञ्चाशत्पणः:
TypeAdjective
Rootचतुः + पञ्चाशत् + पण
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; विशेषण (दण्डस्य); अर्थ: ‘चतुःपञ्चाशत्-पण-परिमाणः’
दण्डः(is) the fine/punishment
दण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा
B
Brāhmaṇa
K
Kṣatriya
V
Vaiśya
Ś
Śūdra
O
offender

FAQs

Coercing someone to consume prohibited/defiling food or drink—treated as a violent/assaultive wrong (sāhasa) with graded fines.

It encodes differential social/religious injury as understood by the text’s order, enabling standardized sentencing tiers for officials.