Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 16

कुलनीवीग्राहकस्यापव्ययने विधवां छन्दवासिनीं प्रसह्याधिचरतः चण्डालस्यार्यां स्पृशतः प्रत्यासन्नमापद्यनभिधावतो निष्कारणमभिधावनं कुर्वतः शाक्याजीवकादीन्वृषलप्रव्रजितान्देवपितृकार्येषु भोजयतः शत्यो दण्डः ॥ कZ_०३.२०.१६ ॥

kulanīvīgrāhakasyāpavyayane vidhavāṃ chandavāsinīṃ prasahyādhicarataḥ caṇḍālasyāryāṃ spṛśataḥ pratyāsannamāpadyanabhidhāvato niṣkāraṇamabhidhāvanaṃ kurvataḥ śākyājīvakādīnvṛṣalapravrajitāndevapitṛkāryeṣu bhojayataḥ śatyo daṇḍaḥ

For misappropriating property held as a family endowment/livelihood fund; for coercively violating a widow or a woman living by her own choice; for a Caṇḍāla touching an Ārya woman; for failing to raise alarm when danger is near; for raising an alarm without cause; and for feeding Śākyas, Ājīvikas and similar low-status renunciants in rites for gods or ancestors—the fine is 100 paṇas.

कुलनीवीग्राहकस्यof the one who takes/appropriates the family endowment (kulānīvī)
कुलनीवीग्राहकस्य:
TypeNoun
Rootकुलनीवीग्राहक
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचन; ‘कुलनीवी’ + ‘ग्राहक’ (ग्रह् + ण्वुल्)
अपव्ययनेin (the act of) misappropriation/embezzlement
अपव्ययने:
TypeNoun
Rootअपव्ययन
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन
विधवाम्a widow
विधवाम्:
TypeNoun
Rootविधवा
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
छन्दवासिनीम्a woman living by her own choice (independent woman)
छन्दवासिनीम्:
TypeNoun
Rootछन्दवासिनी
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; छन्देन वसति इति
प्रसह्यby force, forcibly
प्रसह्य:
TypeGerund
Rootप्रसह्
Formक्त्वा-प्रत्यय (अव्ययभाव); ‘बलात्’ अर्थे
अधिचरतःof one who violates/has intercourse (illicitly), esp. by force
अधिचरतः:
TypeVerb
Rootअधि-चर्
Formवर्तमानकाल; परस्मैपद; प्रथमा एकवचन (कर्तरि); ‘अधिचरति’ = उपरि/अनुचितं चरति
चण्डालस्यof a caṇḍāla (outcaste)
चण्डालस्य:
TypeNoun
Rootचण्डाल
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचन
आर्याम्a respectable (ārya) woman
आर्याम्:
TypeNoun
Rootआर्या
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
स्पृशतःof one who touches
स्पृशतः:
TypeVerb
Rootस्पृश्
Formवर्तमानकाल; परस्मैपद; प्रथमा एकवचन (कर्तरि)
प्रत्यासन्नम्something imminent/near at hand
प्रत्यासन्नम्:
TypeAdjective
Rootप्रत्यासन्न
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘निकट/सन्निकृष्ट’
आपद्यम्a danger/calamity
आपद्यम्:
TypeNoun
Rootआपद्
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘आपद्’ (calamity/danger)
अभिधावतःof one who rushes/charges
अभिधावतः:
TypeVerb
Rootअभि-धाव्
Formवर्तमानकाल; परस्मैपद; प्रथमा एकवचन (कर्तरि)
निष्कारणम्without cause, groundlessly
निष्कारणम्:
TypeAdjective
Rootनिष्कारण
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘कारण-रहित’
अभिधावनम्rushing at/charging (as an act)
अभिधावनम्:
TypeNoun
Rootअभिधावन
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; क्रियानाम
कुर्वतःof one who does/commits
कुर्वतः:
TypeVerb
Rootकृ
Formवर्तमानकाल; परस्मैपद; प्रथमा एकवचन (कर्तरि)
शाक्याजीवकादीन्Śākyas, Ājīvikas, and others
शाक्याजीवकादीन्:
TypeNoun
Rootशाक्य + आजीवक + आदि
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया बहुवचन; ‘आदि’ = ‘आदि-शब्देन अन्ये’
वृषलप्रव्रजितान्renunciants of low status (vṛṣala-renunciants)
वृषलप्रव्रजितान्:
TypeNoun
Rootवृषल + प्रव्रजित
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया बहुवचन; प्रव्रजित (प्र-√व्रज् + क्त)
देवपितृकार्येषुin rites for gods and ancestors
देवपितृकार्येषु:
TypeNoun
Rootदेव + पितृ + कार्य
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी बहुवचन
भोजयतःof one who feeds (causes to eat)
भोजयतः:
TypeVerb
Rootभुज् (भोजयति)
Formवर्तमानकाल; परस्मैपद; प्रथमा एकवचन (कर्तरि); णिच्-प्रयोग (causative)
शत्यःa hundred (as the measure of the fine)
शत्यः:
TypeNumeral/Adjective
Rootशत
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; दण्ड-विशेषण
दण्डःthe penalty/fine
दण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
E
endowment holder
W
widow
C
chandavāsinī (independent woman)
C
Caṇḍāla
Ā
Ārya woman
Ś
Śākya
Ā
Ājīvika
R
ritual hosts

FAQs

Public-safety compliance: citizens must warn in genuine emergencies, but false alarms are penalized to prevent panic and administrative overload.

As historically situated norms used to enforce a stratified social order; analytically, they show how the state codified status boundaries and ritual control, not a universal ethical standard.