Sutra 15

संदिष्टमर्थमप्रयच्छतो भ्रातृभार्यां हस्तेन लङ्घयतो रूपाजीवामन्योपरुद्धां गच्छतः परवक्तव्यं पण्यं क्रीणानस्य समुद्रं गृहमुद्भिन्दतः सामन्तचत्वारिंशत्कुल्याबाधामाचरतश्चाष्टचत्वारिंशत्पणो दण्डः ॥ कZ_०३.२०.१५ ॥

saṃdiṣṭamarthamaprayacchato bhrātṛbhāryāṃ hastena laṅghayato rūpājīvāmanyoparuddhāṃ gacchataḥ paravaktavyaṃ paṇyaṃ krīṇānasya samudraṃ gṛhamudbhindataḥ sāmantacatvāriṃśatkulyābādhāmācarataścāṣṭacatvāriṃśatpaṇo daṇḍaḥ

For not delivering what was specifically commissioned/ordered; for making improper physical contact with one’s brother’s wife; for going to a courtesan/actress maintained under another’s control; for purchasing goods that are forbidden to be traded/alienated by the seller; for breaking into a house; and for causing obstruction/damage to a neighbour’s watercourse/irrigation channel—the fine is 48 paṇas.

संदिष्टम्entrusted / ordered
संदिष्टम्:
TypeParticiple
Rootसंदिश्
Formकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; विशेषणम् (अर्थम् इति)
अर्थम्the matter / property (entrusted)
अर्थम्:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
अप्रयच्छतःof one who does not deliver/hand over
अप्रयच्छतः:
TypeVerb (Participle)
Rootप्र-यम् (प्रयच्छति)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; षष्ठी एकवचन (पुं/नपुं), ‘of one who does not hand over’
भ्रातृभार्याम्brother’s wife
भ्रातृभार्याम्:
TypeNoun
Rootभ्रातृ + भार्या
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
हस्तेनwith the hand
हस्तेन:
TypeNoun
Rootहस्त
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, तृतीया
लङ्घयतःof one who violates / oversteps
लङ्घयतः:
TypeVerb (Participle)
Rootलङ्घ्
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; षष्ठी एकवचन, ‘of one who transgresses/violates’
रूपाजीवाम्a courtesan/prostitute
रूपाजीवाम्:
TypeNoun
Rootरूप + आजीवा
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
अन्ययाby another (woman/person)
अन्यया:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, तृतीया
उपरुद्धाम्restrained / detained / obstructed
उपरुद्धाम्:
TypeParticiple
Rootउप-रुध्
Formकर्मणि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; विशेषणम् (रूपाजीवाम् इति)
गच्छतःof one who goes (to/approaches)
गच्छतः:
TypeVerb (Participle)
Rootगम्
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; षष्ठी एकवचन, ‘of one who goes/approaches’
परवक्तव्यम्to be reported/declared to another (rightful party/authority)
परवक्तव्यम्:
TypeAdjectival noun (Gerundive)
Rootपर + वक्तव्य
Formकृदन्त (तव्यत्), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘to be declared as belonging to another / to be reported to another’ (contextual)
पण्यम्merchandise / goods for sale
पण्यम्:
TypeNoun
Rootपण्य
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
क्रीणानस्यof one who buys
क्रीणानस्य:
TypeVerb (Participle)
Rootक्री (क्रीणाति)
Formवर्तमान कृदन्त (शानच्), आत्मनेपदी; षष्ठी एकवचन, ‘of one who is buying’
समुद्रम्the sea
समुद्रम्:
TypeNoun
Rootसमुद्र
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
गृहम्a house
गृहम्:
TypeNoun
Rootगृह
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
उद्भिन्दतःof one who breaks open
उद्भिन्दतः:
TypeVerb (Participle)
Rootउद्-भिद्
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; षष्ठी एकवचन, ‘of one who breaks open’
सामन्तचत्वारिंशत्कुल्याबाधाम्obstruction of a neighbour’s forty-kulya watercourse
सामन्तचत्वारिंशत्कुल्याबाधाम्:
TypeNoun
Rootसामन्त + चत्वारिंशत् + कुल्या + बाधा
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘(the act of) obstructing the neighbour’s forty-kulya (watercourse/irrigation measure)’
आचरतःof one who commits/practises
आचरतः:
TypeVerb (Participle)
Rootआ-चर्
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; षष्ठी एकवचन, ‘of one who commits/practises (it)’
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्यय
अष्टचत्वारिंशत्पणःa fine of forty-eight paṇas
अष्टचत्वारिंशत्पणः:
TypeNumeral + Noun
Rootअष्टचत्वारिंशत् + पण
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; ‘a fine of 48 paṇas’ (पणः = दण्ड-परिमाण-नाम)
दण्डःpenalty / fine
दण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा
C
commissioning party
B
brother’s wife
R
rūpājīvā (courtesan/performer)
N
neighbour
H
householder
M
market actors (buyer/seller)

FAQs

They are treated as medium-severity harms: undermining contractual trust, family order, protected relationships, market integrity, household security, and shared irrigation infrastructure.

To suppress secondary markets in disputed or inalienable property and reduce incentives for fraud and dispossession.