Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 25

यो महत्यर्थसमुदये स्थितः कदर्यः सम्निधत्तेऽवनिधत्तेऽवस्रावयति वा सम्निधत्ते स्ववेश्मनि अवनिधत्ते पौरजानपदेषु अवस्रावयति परविषये तस्य सत्त्री मन्त्रिमित्रभृत्यबन्धुपक्षमागतिं गतिं च द्रव्याणामुपलभेत ॥ कZ_०२.९.२५ ॥

yo mahaty artha-samudaye sthitaḥ kadaryaḥ samnidhatte ’vanidhatte ’vasrāvayati vā; samnidhatte svaveśmani, avanidhatte paurajānapadeṣu, avasrāvayati paraviṣaye; tasya sattrī mantri-mitra-bhṛtya-bandhu-pakṣam āgatiṃ gatiṃ ca dravyāṇām upalabheta

A miser, placed amid a large accumulation of revenue, either stores it, buries it, or lets it leak away: he stores it in his own house, hides it among townsmen and countryside people, or transfers it to another territory. An undercover operative should ascertain his circle—ministers, friends, servants, relatives, and faction—and track the inflow and outflow routes of the assets.

यःwho (he who)
यः:
TypePronoun
Rootयद्
Formसर्वनाम; प्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग
महतिin a great
महति:
TypeAdjective
Rootमहत्
Formविशेषण; सप्तमी-एकवचन; नपुंसकलिङ्ग (अर्थसमुदये इति नपुंसके सति)
अर्थसमुदयेin a great accumulation of wealth/resources
अर्थसमुदये:
TypeNoun (compound)
Rootअर्थ + समुदय
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; अधिकरण
स्थितःbeing situated / placed
स्थितः:
TypeVerb (participle)
Rootस्था
Formकृदन्त (क्त); प्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग
कदर्यःa miser / stingy person
कदर्यः:
TypeNoun/Adjective
Rootकदर्य
Formप्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग; विशेष्य (यः)
सम्निधत्तेstores up / hoards
सम्निधत्ते:
TypeVerb
Rootसम् + नि + धा
Formलट्; प्रथमपुरुष-एकवचन; आत्मनेपद
अवनिधत्तेburies (as a hidden deposit)
अवनिधत्ते:
TypeVerb
Rootअव + नि + धा
Formलट्; प्रथमपुरुष-एकवचन; आत्मनेपद
अवस्रावयतिcauses to be sent out / siphons off
अवस्रावयति:
TypeVerb
Rootअव + स्रु (णिच्)
Formलट्; प्रथमपुरुष-एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formनिपात; विकल्पार्थक
सम्निधत्तेstores up
सम्निधत्ते:
TypeVerb
Rootसम् + नि + धा
Formलट्; प्रथमपुरुष-एकवचन; आत्मनेपद
स्ववेश्मनिin his own house
स्ववेश्मनि:
TypeNoun (compound)
Rootस्व + वेश्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन
अवनिधत्तेburies (a deposit)
अवनिधत्ते:
TypeVerb
Rootअव + नि + धा
Formलट्; प्रथमपुरुष-एकवचन; आत्मनेपद
पौरजानपदेषुamong townsmen and countryfolk
पौरजानपदेषु:
TypeNoun (compound)
Rootपौर + जानपद
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-बहुवचन
अवस्रावयतिsends out / siphons off
अवस्रावयति:
TypeVerb
Rootअव + स्रु (णिच्)
Formलट्; प्रथमपुरुष-एकवचन; परस्मैपद; णिच्
परविषयेin another territory / foreign country
परविषये:
TypeNoun (compound)
Rootपर + विषय
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन
तस्यof him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम; षष्ठी-एकवचन; पुं/नपुंसक
सत्त्रीa spy/secret agent
सत्त्री:
TypeNoun
Rootसत्त्री
Formप्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग
मन्त्रिa minister/counsellor
मन्त्रि:
TypeNoun
Rootमन्त्रिन्
Formप्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग
मित्रan ally/friend
मित्र:
TypeNoun
Rootमित्र
Formप्रथमा-एकवचन; नपुंसकलिङ्ग (अत्र समाहार-गणनया)
भृत्यa retainer/servant
भृत्य:
TypeNoun
Rootभृत्य
Formप्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग
बन्धुa kinsman
बन्धु:
TypeNoun
Rootबन्धु
Formप्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग
पक्षम्the faction/party
पक्षम्:
TypeNoun
Rootपक्ष
Formद्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग; (उपलभेत इत्यस्य कर्म)
आगतिम्the coming/arrival (route or occurrence)
आगतिम्:
TypeNoun
Rootआ + गम् (आगति)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
गतिम्the going/departure (route or occurrence)
गतिम्:
TypeNoun
Rootगम् (गति)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
and
:
TypeParticle
Root
Formनिपात; समुच्चयार्थक
द्रव्याणाम्of assets/wealth
द्रव्याणाम्:
TypeNoun
Rootद्रव्य
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन
उपलभेतshould ascertain / should find out
उपलभेत:
TypeVerb
Rootउप + लभ्
Formविधिलिङ्; प्रथमपुरुष-एकवचन; आत्मनेपद
K
kadarya (miserly official)
S
sattrī (undercover agent)
M
mantri (minister)
M
mitra (friend/associate)
B
bhṛtya (servant/employee)
B
bandhu (relative)
P
pakṣa (faction)
P
paura-jānapada (urban and rural persons)
P
paraviṣaya (other territory)

FAQs

Three modes: (1) stockpiling (samnidhatte), (2) burying/hiding (avanidhatte), (3) diversion/leakage to elsewhere (avasrāvayati), with specific locations for each.

Because corruption is enabled by networks; identifying associates reveals storage nodes, intermediaries, and transfer channels for recovery and prosecution.