Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 8

वत्सा वत्सतरा दम्या वहिनो वृषा उक्षाणश्च पुंगवाः युगवाहनशकटवहा वृषभाः सूनामहिषाः पृष्टस्कन्धवाहिनश्च महिषाः वत्सिका वत्सतरी पष्टहुही गर्भिणी धेनुश्चाप्रजाता वन्ध्याश्च गावो महिष्यश्च मासद्विमासजातास्तासामुपजा वत्सा वत्सिकाश्च ॥ कZ_०२.२९.०८ ॥

vatsā vatsatarā damyā vahino vṛṣā ukṣāṇaś ca puṃgavāḥ yugavāhanaśakaṭavahā vṛṣabhāḥ sūnāmahiṣāḥ pṛṣṭaskandhavāhinaś ca mahiṣāḥ vatsikā vatsatarī paṣṭhuhī garbhiṇī dhenuś cāaprajātā vandhyāś ca gāvo mahiṣyaś ca māsadvimāsajātās tāsām upajā vatsā vatsikāś ca

Calves; heifers; trainable young stock; draft/pack animals; bulls; oxen; breeding bulls; yoke- and cart-pulling bulls; buffalo bulls; and buffaloes that carry loads on the back/shoulder—also: female calves, heifers, (paṣṭhuhī class), pregnant cows, milch-cows, cows not yet calved, and barren cows; likewise buffalo-cows; and those born one or two months ago—of these, the offspring are calves and female calves.

वत्साःmale calves
वत्साः:
TypeNoun
Rootवत्स
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
वत्सतराःyoung steers/young bulls (older calf-class)
वत्सतराः:
TypeNoun
Rootवत्सतर
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
दम्याःtrainable (to be tamed/broken in) cattle
दम्याः:
TypeAdjective (used as noun)
Rootदम्य
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; ‘दम्य’ = दमनयोग्य/प्रशिक्षणीय
वहिनःcarrying animals; beasts of burden
वहिनः:
TypeNoun
Rootवहिन्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
वृषाःbulls
वृषाः:
TypeNoun
Rootवृष
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
उक्षाणःstrong/stud bulls
उक्षाणः:
TypeNoun
Rootउक्षन्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्यय
पुंगवाःprime/leading bulls
पुंगवाः:
TypeNoun
Rootपुंगव
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
युगवाहनशकटवहाःoxen that draw yokes and carts
युगवाहनशकटवहाः:
TypeNoun
Rootयुग-वाहन-शकट-वह
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; युगवाहनाः च शकटवहाः च (समाहार/इतरेतर-द्वन्द्व)
वृषभाःbulls/oxen
वृषभाः:
TypeNoun
Rootवृषभ
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
सूनामहिषाःyoung buffaloes (two sub-classes)
सूनामहिषाः:
TypeNoun
Rootसून-आमहिष
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; सूनाः च आमहिषाः च
पृष्टस्कन्धवाहिनःload-carrying (back/shoulder) animals
पृष्टस्कन्धवाहिनः:
TypeNoun
Rootपृष्ठ-स्कन्ध-वाहिन्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; पृष्ठे स्कन्धे च वहन्ति इति
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्यय
महिषाःbuffaloes
महिषाः:
TypeNoun
Rootमहिष
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
वत्सिकाःfemale calves
वत्सिकाः:
TypeNoun
Rootवत्सिका
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
वत्सतरीa young heifer (older calf-class)
वत्सतरी:
TypeNoun
Rootवत्सतरी
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (समूह-निर्देशे)
पष्टहुहीa technical class of cow/heifer (cattle category)
पष्टहुही:
TypeNoun
Rootपष्टहुही
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (समूह-निर्देशे)
गर्भिणीpregnant (cow)
गर्भिणी:
TypeAdjective (used as noun)
Rootगर्भिणी
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (समूह-निर्देशे)
धेनुःmilch cow
धेनुः:
TypeNoun
Rootधेनु
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (समूह-निर्देशे)
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्यय
अप्रजाताnot yet having borne young
अप्रजाता:
TypeAdjective (used as noun)
Rootअ-प्रजाता
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (समूह-निर्देशे); नञ्-समास/उपसर्ग ‘अ-’
वन्ध्याःbarren (infertile) cows
वन्ध्याः:
TypeAdjective (used as noun)
Rootवन्ध्या
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्यय
गावःcows
गावः:
TypeNoun
Rootगो
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
महिष्यःfemale buffaloes
महिष्यः:
TypeNoun
Rootमहिषी
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्यय
मासद्विमासजाताःborn one month or two months ago
मासद्विमासजाताः:
TypeAdjective (used as noun)
Rootमास-द्वि-मास-जाता
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; मासे द्विमासे वा जाताः
तासाम्of those (females)
तासाम्:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी-बहुवचन; स्त्रीलिङ्ग (गावः/महिष्यः इत्यादि प्रति)
उपजाःoffspring
उपजाः:
TypeNoun
Rootउपजा
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
वत्साःmale calves
वत्साः:
TypeNoun
Rootवत्स
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
वत्सिकाःfemale calves
वत्सिकाः:
TypeNoun
Rootवत्सिका
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्यय
C
cattle categories
B
buffalo categories

FAQs

Because taxation, assignment to labor, breeding policy, and accountability depend on precise category-wise records rather than a single ‘cattle’ bucket.