Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 33

तासां मोरटापलाशपत्तूरमेषशृङ्गीकरञ्जक्षीरवृक्षकषायभावितं दग्धकटशर्कराचूर्णं लोघ्रचित्रकविलङ्गपाठामुस्ताकलिङ्गयवदारुहरिद्रेन्दीवरशतपुष्पापामार्गसप्तपर्णनिम्बास्फोतकल्कार्धयुक्तमन्तर्नखो मुष्टिः कुम्भीं राजपेयां प्रसादयति ॥ कZ_०२.२५.३३ ॥

tāsāṃ moraṭā-palāśa-pattūra-meṣaśṛṅgī-karañja-kṣīravṛkṣa-kaṣāya-bhāvitaṃ dagdha-kaṭaśarkarā-cūrṇaṃ loghra-citraka-vilaṅga-pāṭhā-mustā-kaliṅga-yava-dāru-haridrā-indīvara-śatapuṣpā-apāmārga-saptaparṇa-nimba-āsphota-kalkārdha-yuktam antarnakho muṣṭiḥ kumbhīṃ rājapeyāṃ prasādayati

Of these liquors, a fistful (muṣṭi) of burnt kaṭaśarkarā powder—impregnated with the decoction of moraṭā, palāśa, pattūra, meṣaśṛṅgī, karañja, and kṣīravṛkṣa, and mixed with half a portion of paste of lodhra, citraka, vilaṅga, pāṭhā, mustā, kaliṅga-yava, dāru, haridrā, indīvara, śatapuṣpā, apāmārga, saptaparṇa, nimba, and āsphota—clarifies a jar (kumbhī) of rājapeyā.

तासाम्of those (women)
तासाम्:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी-बहुवचनम् (स्त्रीलिङ्गे)
मोरटापलाशपत्तूरमेषशृङ्गीकरञ्जक्षीरवृक्षकषायभावितम्(powder) impregnated/processed with the decoction of morata, palāśa, pattūra, meṣaśṛṅgī, karañja, and the milky-tree (latex-bearing tree)
मोरटापलाशपत्तूरमेषशृङ्गीकरञ्जक्षीरवृक्षकषायभावितम्:
TypeAdjective (past passive participle)
Rootभावित (√भू/√भाव्)
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम्; विशेषणम् (चूर्णस्य)
दग्धकटशर्कराचूर्णम्powder of burnt kaṭa-śarkarā (burnt gravel/sugar-like mineral; ash/powder)
दग्धकटशर्कराचूर्णम्:
TypeNoun
Rootचूर्ण
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम्; कर्म (प्रसादयति)
लोघ्रचित्रकविलङ्गपाठामुस्ताकलिङ्गयवदारुहरिद्रेन्दीवरशतपुष्पापामार्गसप्तपर्णनिम्बास्फोतकल्कार्धयुक्तम्mixed with half (a measure) of paste (kalka) of lodhra, citraka, vilaṅga, pāṭhā, mustā, kaliṅga-yava, dāru, haridrā, indīvara, śatapuṣpā, apāmārga, saptaparṇa, nimba, and asphoṭa
लोघ्रचित्रकविलङ्गपाठामुस्ताकलिङ्गयवदारुहरिद्रेन्दीवरशतपुष्पापामार्गसप्तपर्णनिम्बास्फोतकल्कार्धयुक्तम्:
TypeAdjective (past passive participle)
Rootयुक्त
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम्; विशेषणम् (मुष्टेः/चूर्णस्य)
अन्तर्नखःwith the nails turned inward (a fist with nails inside)
अन्तर्नखः:
TypeNoun/Adjective
Rootअन्तर्नख
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; विशेषणम् (मुष्टिः)
मुष्टिःa fistful (a handful measure)
मुष्टिः:
TypeNoun
Rootमुष्टि
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; कर्ता
कुम्भीम्a pot/jar
कुम्भीम्:
TypeNoun
Rootकुम्भी
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; कर्म
राजपेयाम्royal gruel/drink (rājapeyā)
राजपेयाम्:
TypeNoun
Rootराजपेया
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; विशेषणम् (कुम्भीम्)
प्रसादयतिpurifies/clarifies; makes wholesome/settles (it)
प्रसादयति:
TypeVerb
Root√सद् (प्रसादयति)
Formलट्-लकारः; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्; causative (णिच्)
R
rājapeyā
K
kumbhī
M
muṣṭi
K
kaṭaśarkarā
M
moraṭā
P
palāśa
K
karañja
N
nimba
Ā
āsphota

FAQs

Kauṭilya treats excise goods like regulated manufactures: he specifies corrective procedures to salvage batches, protect revenue, and maintain public-facing quality standards.