Sutra 18
Devanagari script
द्वादशाढकं पिष्टस्य पञ्च प्रस्थाः किण्वस्य क्रमुकत्वक्फलयुक्तो वा जातिसम्भारः प्रसन्नायोगः ॥ कZ_०२.२५.१८ ॥
Transliteration
dvādaśāḍhakaṃ piṣṭasya pañca prasthāḥ kiṇvasya kramuka-tvak-phala-yukto vā jāti-sambhāraḥ prasannāyogaḥ
Translation
The formulation for prasannā is: twelve āḍhakas of flour/paste and five prasthas of ferment; optionally, an aromatic additive composed of areca (kramuka) bark and fruit may be included.
Word by Word
द्वादशाढकम्twelve āḍhakas (a measure)
द्वादशाढकम्:
TypeNoun
Rootद्वादश + आढक
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; माप-परिमाणवाचक (आढक-प्रमाण)
पिष्टस्यof the ground flour / paste (mash)
पिष्टस्य:
TypeNoun (PPP used as noun)
Rootपिष् (पेषणे) → पिष्ट
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, षष्ठी (सम्बन्धः)
पञ्चfive
पञ्च:
TypeNumeral
Rootपञ्चन्
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; ‘प्रस्थाः’ इत्यनेन सह परिमाणनिर्देशः
प्रस्थाःprasthas (a measure)
प्रस्थाः:
TypeNoun
Rootप्रस्थ
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, प्रथमा (परिमाणवाचक)
किण्वस्यof the ferment / yeast-starter
किण्वस्य:
TypeNoun
Rootकिण्व
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, षष्ठी
क्रमुकत्वक्फलयुक्तःmixed with areca-nut (kramuka) bark and fruit (ingredients)
क्रमुकत्वक्फलयुक्तः:
TypeAdjective
Rootयुक्त (युज्) + क्रमुक + त्वक् + फल
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; ‘जातिसम्भारः’ इत्यस्य विशेषणम्; समासे ‘क्रमुक-त्वक्-फल’ इति द्रव्यत्रयसमाहारः
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
जातिसम्भारःthe ingredient-mixture for ‘jāti’ (a type of liquor)
जातिसम्भारः:
TypeNoun
Rootजाति + सम्भार
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; द्रव्यसमूहवाचकः
प्रसन्नायोगः(this is) the preparation/formula for prasannā (a liquor)
प्रसन्नायोगः:
TypeNoun
Rootप्रसन्न + योग
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; विधेयवाचकः (निर्देशः/परिभाषा)
Entities Mentioned
P
prasannāP
piṣṭa (flour/paste)K
kiṇva (ferment)K
kramuka (areca)B
bark (tvak)F
fruit (phala)FAQs
The state allows controlled variation while keeping the base formula auditable—supporting market diversity without losing regulatory grip.