Sutra 6
Devanagari script
वर्षत्रिभागः पूर्वपश्चिममासयोः द्वौ त्रिभागौ मध्यमयोः सुषमारूपम् ॥ कZ_०२.२४.०६ ॥
Transliteration
varṣatribhāgaḥ pūrvapaścimamāsayoḥ dvau tribhāgau madhyamayoḥ suṣamārūpam
Translation
A well-balanced (suṣama) rainfall pattern is: one-third of the rains in the early and late months, and two-thirds in the middle months.
Word by Word
वर्षत्रिभागःone third of the year
वर्षत्रिभागः:
TypeNoun
Rootवर्ष; त्रि; भाग
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (भागः); समासः = वर्षस्य त्रिभागः
पूर्वपश्चिममासयोःof the two months at the beginning and end (of the year/seasonal cycle)
पूर्वपश्चिममासयोः:
TypeNoun
Rootपूर्व; पश्चिम; मास
Formमास (पुं), षष्ठी-द्विवचन; समासार्थः = पूर्वपश्चिमौ (मासौ) तयोः
द्वौtwo
द्वौ:
TypeNumeral
Rootद्वि
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-द्विवचन
त्रिभागौtwo thirds (lit. two ‘third-parts’)
त्रिभागौ:
TypeNoun
Rootत्रि; भाग
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-द्विवचन (भागौ)
मध्यमयोःof the two middle (months)
मध्यमयोः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootमध्य; (मध्यम)
Formषष्ठी-द्विवचन; (मासयोः) विशेषणरूपेण—‘मध्यमयोः (मासयोः)’
सुषमारूपम्the pattern/form of (what is) well-balanced/regular (distribution)
सुषमारूपम्:
TypeNoun
Rootसुषमा; रूप
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; समासः = सुषमायाः रूपम्
FAQs
It provides a benchmark to judge whether the season is developing normally, enabling early interventions like irrigation releases, seed choices, or relief preparation.