Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 53

अवक्षेपः प्रतिमानमग्निर्गण्डिका भण्डिकाधिकरणी पिञ्छः सूत्रं चेल्लं बोल्लनं शिर उत्सङ्गो मक्षिका स्वकायेक्षा दृतिरुदकशरावमग्निष्ठमिति काचं विद्यात् ॥ कZ_०२.१४.५३ ॥

avakṣepaḥ pratimānam agnir gaṇḍikā bhaṇḍikādhikaraṇī piñchaḥ sūtraṃ cellaṃ bollanaṃ śira utsaṅgo makṣikā svakāyekṣā dṛtir udakaśarāvam agniṣṭham iti kācaṃ vidyāt

He should recognize (as signs/tests for) defective glass (kāca) the following: settling/precipitation, failure to meet standard measure/weight, fire-test reactions, nodules/lumps, brittleness/fragmentation, feather-like streaks, thread-like lines, cloth-like film, bubble-like swelling, head-like protrusion, sagging, fly-specks, visual self-inspection of the glass body, blistering/skin-like peeling, the water-bowl test, and fire-residue/slag—thus one should identify glass.

अवक्षेपःavakṣepa (a specific item/term connected with glass)
अवक्षेपः:
TypeNoun
Rootअव-√क्षिप्
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
प्रतिमानम्standard, measure, model
प्रतिमानम्:
TypeNoun
Rootप्रति-√मा (माने)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
अग्निःfire
अग्निः:
TypeNoun
Rootअग्नि
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
गण्डिकाgaṇḍikā (a technical item; lit. small ball/lump)
गण्डिका:
TypeNoun
Rootगण्डिका
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
भण्डिकाbhaṇḍikā (a technical item/container)
भण्डिका:
TypeNoun
Rootभण्डिका
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
अधिकरणीsupport, base, stand
अधिकरणी:
TypeNoun
Rootअधिकरणी
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
पिञ्छःfeather; brush-like implement
पिञ्छः:
TypeNoun
Rootपिञ्छ
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
सूत्रम्thread, string
सूत्रम्:
TypeNoun
Rootसूत्र
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
चेल्लम्cella (a technical item/term)
चेल्लम्:
TypeNoun
Rootचेल्ल
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
बोल्लनम्bollana (a technical item/term)
बोल्लनम्:
TypeNoun
Rootबोल्लन
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
शिरःhead, top
शिरः:
TypeNoun
Rootशिरस्
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
उत्सङ्गःlap, recess, ledge
उत्सङ्गः:
TypeNoun
Rootउत्सङ्ग
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
मक्षिकाfly; a speck/defect termed ‘makṣikā’
मक्षिका:
TypeNoun
Rootमक्षिका
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
स्वकाय-ईक्षा‘seeing one’s own body’ (self-reflection/appearance)
स्वकाय-ईक्षा:
TypeNoun
Rootस्वकाय + ईक्षा (√ईक्ष्)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
दृतिःleather bag, skin container
दृतिः:
TypeNoun
Rootदृति
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
उदक-शरावम्water-bowl, dish of water
उदक-शरावम्:
TypeNoun
Rootउदक + शराव
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
अग्निष्ठम्placed in fire; fire-set
अग्निष्ठम्:
TypeNoun/Adjective
Rootअग्नि + स्थ (√स्था)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम् (विशेषणवत्)
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formनिपातः (उद्धरण/समाप्त्यर्थः)
काचम्glass
काचम्:
TypeNoun
Rootकाच
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-एकवचनम्
विद्यात्one should know/understand
विद्यात्:
TypeVerb
Root√विद् (ज्ञाने)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
K
kośa (treasury) [implicit]
S
state storekeepers/inspectors [implicit]

FAQs

To give inspectors a standardized checklist so procurement and storage decisions are evidence-based, reducing supplier fraud and protecting state revenue.

Because the state’s economic administration relied on practical verification methods; physical tests were part of enforceable quality standards.