Sutra 30

वैडूर्यमुत्पलवर्णः शिरीषपुष्पक उदकवर्णो वंशरागः शुकपत्त्रवर्णः पुष्यरागो गोमूत्रको गोमेदकः ॥ कZ_०२.११.३० ॥

vaiḍūryamutpalavarṇaḥ śirīṣapuṣpaka udakavarṇo vaṃśarāgaḥ śukapattravarṇaḥ puṣyarāgo gomūtrako gomedakaḥ

Vaiḍūrya is (graded as) ‘utpala-colored’; (there are) ‘śirīṣapuṣpaka’; ‘udaka-colored’; ‘vaṃśarāga’; ‘parrot-leaf-colored’; ‘puṣyarāga’; ‘gomūtraka’; and ‘gomedaka’.

वैडूर्यम्vaidūrya (cat’s-eye gemstone)
वैडूर्यम्:
TypeNoun
Rootवैडूर्य
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (नाम)
उत्पल-वर्णःhaving the color of a blue lotus
उत्पल-वर्णः:
TypeNoun (adjectival)
Rootवर्ण
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; वैडूर्यस्य विशेषणम्
शिरीष-पुष्पकः(like) a śirīṣa-flower (in appearance)
शिरीष-पुष्पकः:
TypeNoun (adjectival)
Rootपुष्पक
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; वैडूर्यस्य विशेषणम्
उदक-वर्णःwater-colored (clear/aqueous in hue)
उदक-वर्णः:
TypeNoun (adjectival)
Rootवर्ण
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; वैडूर्यस्य विशेषणम्
वंश-रागःvaṃśarāga (a gem variety; ‘bamboo-tinted’)
वंश-रागः:
TypeNoun
Rootराग
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; रत्न/उपरत्नविशेषः
शुक-पत्त्र-वर्णःhaving the color of a parrot’s feather
शुक-पत्त्र-वर्णः:
TypeNoun (adjectival)
Rootवर्ण
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; वंशरागस्य विशेषणम्
पुष्य-रागःpuṣyarāga (yellow gem; topaz)
पुष्य-रागः:
TypeNoun
Rootराग
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; रत्नविशेषः (topaz/yellow gem)
गो-मूत्रकःgomūtraka (a gem variety; cow-urine colored)
गो-मूत्रकः:
TypeNoun
Rootमूत्रक
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; रत्न/उपरत्नविशेषः
गो-मेदकःgomedaka (a gemstone; hessonite/garnet)
गो-मेदकः:
TypeNoun
Rootमेदक
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; रत्नविशेषः (gomedaka/hessonite)
V
vaiḍūrya
P
puṣyarāga
G
gomedaka

FAQs

They create shared, repeatable reference points for inspectors and traders in an era without instrumental color measurement, improving consistency in valuation.