HomeVamana PuranaAdh. 5Shloka 39
Previous Verse
Next Verse

Vamana Purana — Rudra's Wrath & Kalarupa, Shloka 39

Rudra’s Wrath at Daksha’s Sacrifice and the Iconography of Kālarūpa through the Zodiac

मूलं पूर्वोत्तरांशश्च देवाचजार्यगृहं धनुः ऊरुयुगलमीशस्य अमरर्षे प्रगीयते

mūlaṃ pūrvottarāṃśaśca devācajāryagṛhaṃ dhanuḥ ūruyugalamīśasya amararṣe pragīyate

O göttlicher Weiser: Mūla, die vorangehenden und nachfolgenden Abschnitte, die Wohnstätte Devācajāryas und Dhanuḥ (Schütze) werden als das Paar der Oberschenkel des Herrn verkündet.

mūlamthe root/base
mūlam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmūla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; here as nominative/accusative neuter used as item-name
pūrva-uttara-aṃśaḥthe fore-and-northern portion
pūrva-uttara-aṃśaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpūrva (प्रातिपदिक) + uttara (प्रातिपदिक) + aṃśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः: ‘पूर्वोत्तरः’ इति विशेषणं ‘अंशः’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
deva-ācārya-gṛhamthe house of the divine teacher
deva-ācārya-gṛham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + ācārya (प्रातिपदिक) + gṛha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘देवस्य आचार्यस्य गृहम्’
dhanuḥthe bow
dhanuḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdhanus (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन
ūru-yugalamthe pair of thighs
ūru-yugalam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootūru (प्रातिपदिक) + yugala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; तत्पुरुषः: ‘ऊर्वोः युगलम्’
īśasyaof the Lord
īśasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootīśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case/genitive), एकवचन
amara-ṛṣein/for the divine sage
amara-ṛṣe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootamara (प्रातिपदिक) + ṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case/locative), एकवचन; कर्मधारयः: ‘अमरः ऋषिः’ (divine sage)
pragīyateis sung/recited
pragīyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + √gai (गै/गाय् धातु)
Formलट् (Present), कर्मणि प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
Not explicit in the provided excerpt; likely within the Purāṇic dialogue frame (commonly Pulastya ↔ Nārada) but cannot be asserted from these verses alone
Īśa (the Lord in a cosmic-body sense)
JyotiṣaCosmic anatomy (Puruṣa/Virāṭ)Mythic-astral correspondences

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }