HomeVamana PuranaAdh. 22Shloka 52
Previous Verse
Next Verse

Vamana Purana — Kurukshetra & Prithudaka Tirtha, Shloka 52

Kurukshetra, Pṛthūdaka Tīrtha, and the Marriage of Saṃvaraṇa with Tapatī

नीलाश्च केशाः कुटिलाश्च तस्य कर्णौ समांसौ सुसमा च नासा दीर्घाश्च तस्याङ्गुलयः सुपर्वाः पद्भ्यां कराभ्यां दशनाश्च सुभ्राः // वम्प्_22.51 समुन्नतः षड्भिरुदारवीर्यस्त्रिभिर्गभीरस्त्रिपु च प्रलम्बः रक्तस्तथा पञ्चसु राजपुत्रः कृष्णश्चतुर्भिस्त्रिभिरानतो ऽपि

nīlāśca keśāḥ kuṭilāśca tasya karṇau samāṃsau susamā ca nāsā dīrghāśca tasyāṅgulayaḥ suparvāḥ padbhyāṃ karābhyāṃ daśanāśca subhrāḥ // VamP_22.51 samunnataḥ ṣaḍbhirudāravīryastribhirgabhīrastripu ca pralambaḥ raktastathā pañcasu rājaputraḥ kṛṣṇaścaturbhistribhirānato 'pi

Sein Haar ist dunkel und lockig; seine Ohren sind gleichmäßig fleischig, und seine Nase ist wohlproportioniert. Seine Finger sind lang mit vortrefflichen Gelenken; und Füße, Hände und Zähne sind hell, strahlend und rein.

nīlāḥblue/dark
nīlāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnīla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (adjective)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
keśāḥhairs
keśāḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootkeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
kuṭilāḥcurly
kuṭilāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkuṭila (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
tasyaof him
tasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
karṇau(two) ears
karṇau:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootkarṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन
samāṃsaufleshy/thick
samāṃsau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa-māṃsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; उपपद-तत्पुरुष (sa + māṃsa) ‘with flesh/thick’; विशेषण
susamāwell-proportioned
susamā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu-samā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गपूर्वक (su-) ‘very even/well-proportioned’; विशेषण
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
nāsānose
nāsā:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootnāsā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
dīrghāḥlong
dīrghāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdīrgha (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
tasyaof him
tasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
aṅgulayaḥfingers
aṅgulayaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootaṅguli (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
suparvāḥwith fine joints/knuckles
suparvāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu-parvan (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुष (su + parvan) ‘having good joints’; विशेषण
padbhyāmwith (two) feet
padbhyām:
Karaṇa (करण/instrument)
TypeNoun
Rootpād (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), द्विवचन
karābhyāmwith (two) hands
karābhyām:
Karaṇa (करण/instrument)
TypeNoun
Rootkara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), द्विवचन
daśanāḥteeth
daśanāḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootdaśana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
subhrāḥbright/white
subhrāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu-bhra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुष (su + bhra) ‘very bright/white’; विशेषण
Narrative voice within the Purāṇic dialogue frame (commonly Pulastya → Nārada; not explicit here)
Auspicious bodily marksIdeal kingship/personhoodDidactic characterization

{ "primaryRasa": "shringara", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

The text underscores that outer harmony (symmetry, steadiness, clarity) mirrors inner dharma; the ‘ideal ruler/recipient’ is portrayed as orderly and auspicious, implying moral and ritual fitness.

As with 22.50, this is character-description embedded in narrative (carita/vamśānucarita-adjacent), not a standalone cosmological or manvantara account.

Whiteness/brightness (subhra) and proportionality (susamā) are conventional markers of sattva and auspiciousness; long, well-jointed fingers often signify capability in giving (dāna) and ritual action (karma).