Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 51

Devanagari script

यस्य जन्मदिने प्राप्ते वर्षांते क्रियते न च । मांगल्यं तस्य यद्गात्रं तद्युष्माकं प्रकल्पितम्

Transliteration

yasya janmadine prāpte varṣāṃte kriyate na ca | māṃgalyaṃ tasya yadgātraṃ tadyuṣmākaṃ prakalpitam

Translation

Wenn der Geburtstag eintritt und doch am Ende des Jahres der glückverheißende Ritus nicht vollzogen wird, dann wird alles an „Günstigkeit“ dieses Leibes euch zugewiesen erklärt.

Word by Word

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन — Relative pronoun; genitive sg (whose)

• जन्म-दिने: on (his) birthday
• जन्म-दिने: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक) + दिन (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष ‘जन्मनः दिने’; पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative sg (on the birthday)

• प्राप्ते: when arrived
• प्राप्ते: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: प्र+आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त, क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) प्रयुक्तं सति-सप्तमी; पुंलिङ्ग/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन — ‘when (it) has arrived’

• वर्ष-अन्ते: at the end of the year
• वर्ष-अन्ते: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष ‘वर्षस्य अन्ते’; पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative sg (at year’s end)

• क्रियते: is performed/done
• क्रियते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, कर्मणि प्रयोग (passive) — is done

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation particle)

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• माङ्गल्यम्: auspicious rite/ceremony
• माङ्गल्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माङ्गल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — neuter sg

• तस्य: of him/of that
• तस्य: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन — Genitive sg (of him)

• यत्: which/that
• यत्: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Relative pronoun; neuter sg (which)

• गात्रम्: body/limb
• गात्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — body/limb

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — that

• युष्माकम्: of you (pl.)
• युष्माकम्: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, बहुवचन — Genitive plural

• प्रकल्पितम्: assigned, allotted
• प्रकल्पितम्: Kriya (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: प्र+कल्प् (धातु) → प्रकल्पित (कृदन्त, क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — assigned/allotted (agreeing with तत्/गात्रम्)

Speaker

Unspecified (deduced: narrator voice in Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A calendar/ritual scene: a person’s birthday/annual day passes without lamp, pūjā, or blessings; the person’s 'maṅgalya' depicted as a subtle aura being claimed by dark graha figures; in contrast, a temple/tīrtha in the background symbolizes restoration through worship.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Regular observance of auspicious, dharmic customs is framed as sustaining spiritual protection; neglect leads to loss of merit and safety.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse does not identify a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform the annual māṃgalya/auspicious observance connected with the birthday or yearly completion.