Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

एतस्मिन्नंतरे तस्मात्कुण्डाच्छतसहस्रशः । निष्क्रांताः संख्यया हीना मातरो नैकरूपिकाः

etasminnaṃtare tasmātkuṇḍācchatasahasraśaḥ | niṣkrāṃtāḥ saṃkhyayā hīnā mātaro naikarūpikāḥ

Unterdessen traten aus jenem Kuṇḍa die göttlichen Mütter (Mātr̥kās) zu Hunderttausenden hervor—unzählbar—von mannigfaltiger Gestalt.

etasminin this
etasmin:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सर्वनाम-शब्दः; विशेषणरूपेण
antarein the interval/meanwhile
antare:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootantara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
tasmātfrom that
tasmāt:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; सर्वनाम-शब्दः
kuṇḍātfrom the pond
kuṇḍāt:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootkuṇḍa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन
śata-sahasraśaḥby hundreds of thousands; in hundreds of thousands
śata-sahasraśaḥ:
Adverbial (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśata (संख्या-प्रातिपदिक) + sahasra (संख्या-प्रातिपदिक) + śas (अव्यय-प्रत्यय)
Formअव्यय; संख्यावाचक-द्विगु-समासः; ‘-śaḥ/शः’ इति वितरणार्थक-अव्ययप्रत्ययः (distributive)
niṣkrāntāḥcame out/emerged
niṣkrāntāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootniṣ-√kram (क्रम् धातु)
Formकृदन्त (भूतकृत्/क्त-प्रत्ययान्त); ‘निष्क्रान्त’ (past active participle sense); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन (agreeing with mātaraḥ)
saṃkhyayāby number; in count
saṃkhyayā:
Instrumental/Means (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootsaṃkhyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
hīnāḥdeficient; fewer
hīnāḥ:
Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Roothīna (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषणम् (agreeing with mātaraḥ)
mātaraḥmothers
mātaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
naika-rūpikāḥof many forms; not of one form
naika-rūpikāḥ:
Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootna (नञ्) + eka (प्रातिपदिक) + rūpika (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; नञ्-तत्पुरुषः (‘not one-formed’); विशेषणम् (mātaraḥ)

Narrator

Tirtha: Kuṇḍa (name not specified in given verses)

Type: kund

Scene: A sacred pond (kuṇḍa) suddenly shimmering; from its waters rise innumerable Matr̥kās in waves, each distinct in form, filling the horizon like a living mandala of Śakti.

K
Kuṇḍa
M
Mātaraḥ (Mātṛkās/Mothers)
D
Devī-Śakti (implied)

FAQs

Śakti is limitless and manifold—divine motherhood manifests in countless forms to uphold and defend sacred order.

The kuṇḍa is exalted as a powerful Śākta center capable of producing innumerable protective manifestations.

No direct prescription; the verse describes the miraculous outcome and the potency of the tīrtha and worship.