Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

अवतीर्णस्य भूपृष्ठे देवकार्येण केनचित् । वाजिवक्त्रधरा प्रोक्ता यद्येषा मम कांतया

avatīrṇasya bhūpṛṣṭhe devakāryeṇa kenacit | vājivaktradharā proktā yadyeṣā mama kāṃtayā

„Wenn ich aus irgendeinem göttlichen Auftrag auf die Erde herabgestiegen bin und sie wegen meiner Geliebten als ‚die Pferdegesicht Tragende‘ bezeichnet wird …“

अवतीर्णस्यof (one) descended/incarnated
अवतीर्णस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootअव + तॄ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त-भूतकृदन्तः (PPP) ‘अवतीर्ण’; पुंलिङ्गः/नपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; (कस्य? अवतीर्णस्य); English: genitive singular participle
भूपृष्ठेon the earth’s surface
भूपृष्ठे:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootभू + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (भूः पृष्ठम्); English: locative singular
देवकार्येणby/for a divine task
देवकार्येण:
Karana/Hetu (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootदेव + कार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (करण/हेतु), एकवचनम्; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां कार्यम्); English: instrumental singular
केनचित्by someone; by some (means)
केनचित्:
Karana (Instrument/Agent in passive sense)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अनिश्चितार्थकः (‘some’); English: instrumental singular ‘by someone/something’
वाजिवक्त्रधराshe who bears a horse-face
वाजिवक्त्रधरा:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootवाजि + वक्त्र + धरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः (वाजेः वक्त्रम्) इति षष्ठी-तत्पुरुषः + धरा ‘धारयन्ती’ इति; समस्तं ‘वाजिवक्त्रं धरति’ (उपपद-तत्पुरुष/बहुव्रीहिसदृशः), व्यवहारतः तत्पुरुषः; English: fem. nom. sg
प्रोक्ताis called; was said
प्रोक्ता:
Kriya (Predicate/State)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त-भूतकृदन्तः (PPP) ‘प्रोक्त’; स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; English: PPP, fem. nom. sg ‘is said/called’
यदिif
यदि:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्त-सम्बन्धक-अव्ययम्; English: conditional conjunction
एषाthis (she)
एषा:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; English: nominative singular
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; English: genitive singular
कान्तयाby (my) beloved/wife
कान्तया:
Karana (Instrument/Agent)
TypeNoun
Rootकान्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (करण/सह), एकवचनम्; English: instrumental singular

Keśava/Divine figure (continuing first-person narrative)

Type: kshetra

Scene: The Lord speaks of his descent to earth for a divine mission, explaining that the ‘horse-faced’ description arises due to connection with his beloved—hinting at a hidden backstory.

A
avatāra (descent)
D
devakārya (divine mission)
K
kāntā (beloved/consort)
V
vājivaktradharā

FAQs

Purāṇic narratives often link bodily marks and epithets to divine missions and karmic causality, framing suffering within a larger sacred purpose.

Not identifiable from this single verse; it is embedded in a Tīrthamāhātmya chapter.

None; the verse provides mythic explanation and conditional statement.