Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

अथ ते वालखिल्याख्या मुनयः संशितव्रताः । एकां समिधमादाय साहाय्यार्थं प्रजापतेः । प्रस्थिता यज्ञवाटं तं भारार्ताः क्लेशसंयुताः

atha te vālakhilyākhyā munayaḥ saṃśitavratāḥ | ekāṃ samidhamādāya sāhāyyārthaṃ prajāpateḥ | prasthitā yajñavāṭaṃ taṃ bhārārtāḥ kleśasaṃyutāḥ

Da machten sich die als Vālakhilyas bekannten Munis—fest in ihren Gelübden—auf: Jeder nahm ein einziges samidh, ein Opferholz für das heilige Feuer, um Prajāpati beizustehen; und sie zogen zu jenem Opferplatz, von der Last bedrückt und von Mühsal begleitet.

अथthen
अथ:
Adhikaraṇa/कालाधिकरण
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरबोधक-अव्यय (then)
तेthey
ते:
Karta/कर्ता
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
वालखिल्याख्याःcalled Vālakhilyas
वालखिल्याख्याः:
Viśeṣaṇa/विशेषण
TypeAdjective
Rootवालखिल्य + आख्य (प्रातिपदिक-समूह)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘वालखिल्य-आख्याः’ = वालखिल्य-नामकाः; विशेषण (मुनयः)
मुनयःsages
मुनयः:
Karta/कर्ता
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
संशितव्रताःof strict vows
संशितव्रताः:
Viśeṣaṇa/विशेषण
TypeAdjective
Rootसं-√शा/शि (धातु) + व्रत (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त-भूतकर्मणि क्त (PPP) ‘संशित’ + ‘व्रत’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (मुनयः)
एकाम्one
एकाम्:
Viśeṣaṇa/विशेषण
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (समिधम्)
समिधम्a fuel-stick
समिधम्:
Karma/कर्म (object of ‘आदाय’)
TypeNoun
Rootसमिध् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आदायhaving taken
आदाय:
Pūrvakāla-kriyā/पूर्वकालक्रिया
TypeVerb
Rootआ-√दा (धातु)
Formकृदन्त—क्त्वा/ल्यप् (absolutive/gerund)
साहाय्यार्थम्for help
साहाय्यार्थम्:
Prayojana/प्रयोजन
TypeNoun
Rootसाहाय्य + अर्थ (प्रातिपदिक-समूह)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रयोजनार्थक
प्रजापतेःof Prajāpati (Dakṣa)
प्रजापतेः:
Sambandha/सम्बन्ध
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
प्रस्थिताःset out, departed
प्रस्थिताः:
Karta/कर्ता (they, having set out)
TypeVerb
Rootप्र-√स्था (धातु)
Formकृदन्त—भूतकर्मणि क्त (PPP) प्रयोगे कर्तरि; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
यज्ञवाटम्the sacrificial enclosure
यज्ञवाटम्:
Karma/कर्म (goal/object of going)
TypeNoun
Rootयज्ञ + वाट (प्रातिपदिक-समूह)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘यज्ञस्य वाटः’
तम्that
तम्:
Karma/कर्म (anaphoric)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; निर्देशक (referring to ‘यज्ञवाटम्’)
भारार्ताःdistressed by the load
भारार्ताः:
Viśeṣaṇa/विशेषण
TypeAdjective
Rootभार + आर्त (प्रातिपदिक-समूह)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘भारेण आर्ताः’ विशेषण (ते/मुनयः)
क्लेशसंयुताःafflicted with hardship
क्लेशसंयुताः:
Viśeṣaṇa/विशेषण
TypeAdjective
Rootक्लेश + संयुक्त (प्रातिपदिक-समूह)
Formकृदन्त—सम्-√युज् + क्त (PPP) ‘संयुक्त’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘क्लेशेन संयुक्ताः’

Narrator (contextual Purāṇic voice; likely Sūta/Lomaharṣaṇa style narration within Māhātmya)

Type: kshetra

Scene: A line of diminutive Vālakhilya sages, each carrying a single samidh, trudges toward the yajña enclosure; their faces show strain yet unwavering resolve; dust and heat shimmer on the path.

V
Vālakhilya Munis
P
Prajāpati (Dakṣa)
Y
Yajñavāṭa

FAQs

Even the smallest offering carried with vow-bound sincerity becomes sacred service (seva) in support of dharma.

The verse describes movement toward a yajña-vāṭa within the tīrtha-māhātmya narrative; the tīrtha name is not explicit here.

Carrying samidh (fuel for the sacred fire) for a yajña—an implied act of assisting sacrificial performance.