Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 77›Shloka 79
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 79

Devanagari script

विवाहसमये प्राप्ते प्रारम्भे वा शृणोति यः । एतदाख्यानमव्यग्रं संपूज्य वृषभध्वजम् । तस्याऽविघ्नं भवेत्सर्वं कर्म वैवाहिकं च यत्

Transliteration

vivāhasamaye prāpte prārambhe vā śṛṇoti yaḥ | etadākhyānamavyagraṃ saṃpūjya vṛṣabhadhvajam | tasyā'vighnaṃ bhavetsarvaṃ karma vaivāhikaṃ ca yat

Translation

Wer, wenn die Zeit der Hochzeit gekommen ist — oder gleich zu ihrem Beginn — diese Erzählung mit unzerstreutem Geist anhört, nachdem er Vṛṣabhadhvaja (Śiva) gebührend verehrt hat, dem werden alle hochzeitlichen Riten ohne Hindernis gelingen.

Word by Word
विवाहसमयेat the time of marriage
विवाहसमये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविवाह (प्रातिपदिक) + समय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: विवाहस्य समये
प्राप्तेwhen (it) has arrived/come
प्राप्ते:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeAdjective
Rootप्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute) विवाहसमये प्राप्ते
प्रारम्भेat the beginning
प्रारम्भे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रारम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
वाor
वा:
Avyaya (Connector/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पबोधक अव्यय (disjunctive particle)
शृणोतिhe hears/listens
शृणोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
यःwho (he who)
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण आख्यानम्
आख्यानम्narrative, account
आख्यानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआख्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अव्यग्रम्without distraction, attentive
अव्यग्रम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव्यग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण आख्यानम्
संपूज्यhaving duly worshipped
संपूज्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootसम्-पूज् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्यय (gerund/absolutive), ‘having worshipped’
वृषभध्वजम्Vṛṣabhadhvaja (Śiva, whose banner is a bull)
वृषभध्वजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक) + ध्वज (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहि: वृषभः ध्वजः यस्य सः (epithet of Śiva)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अविघ्नम्unobstructed, without hindrance
अविघ्नम्:
Karta (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootअविघ्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)
भवेत्may become / will be
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सर्वम्all
सर्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण कर्म
कर्मrite, act, ceremony
कर्म:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वैवाहिकम्pertaining to marriage
वैवाहिकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवैवाहिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण कर्म
चand
च:
Avyaya (Connector/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
यत्whatever (which)
यत्:
Visheshya (Relative qualifier/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative) कर्म इति विशेष्येण
Speaker

Narrative voice (phalaśruti within Sūta’s discourse context)

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis / dvijāḥ

Visual Art Cues

Scene: A wedding pavilion at commencement; a devotee couple/sponsor listens to a reciter while a Śiva shrine with Nandin and the bull-banner emblem is worshipped; atmosphere of auspicious order and calm focus.

Characters & Entities
V
Vṛṣabhadhvaja (Śiva)
V
Vivāha (marriage)

FAQs

Ritual success is linked to devotion and attentive listening to sacred history, not merely external ceremony.

The narrative (ākhyāna) belongs to the Haravedī/Vṛṣabhadhvaja Māhātmya; its recitation is treated as a protective sacred act.

Before or at the start of marriage rites: worship Vṛṣabhadhvaja and listen to this ākhyāna with focused attention to ensure obstacle-free ceremonies.

←Previous Verse
Next Verse→