Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 40

अथ तद्भगवाञ्च्छंभुर्ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा । रेतोऽवस्कन्दनात्तस्य कोपादेतदुवाच ह

atha tadbhagavāñcchaṃbhurjñātvā divyena cakṣuṣā | reto'vaskandanāttasya kopādetaduvāca ha

Daraufhin erkannte Bhagavān Śambhu (Śiva) es mit göttlichem Blick; über das Herabfallenlassen des Samens erzürnt, sprach er wie folgt.

अथthen
अथ:
Adhikarana (Discourse marker/प्रसङ्ग)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; आरम्भ/अनन्तरार्थक (now/then)
तद्that
तद्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भगवाञ् इत्यस्य विशेषणम्
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शंभुःŚambhu (Śiva)
शंभुः:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भगवतः अपपद-सम्बोधन/विशेष्य-समन्वयः
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootज्ञा (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having known)
दिव्येनdivine
दिव्येन:
Karana (Instrument qualifier/करण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; चक्षुषा इत्यस्य विशेषणम्
चक्षुषाwith (his) eye/vision
चक्षुषा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
रेतःof the semen
रेतः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरेतस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (सम्बन्ध)
अवस्कन्दनात्from the falling down
अवस्कन्दनात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootअव + स्कन्द् (धातु) + अन (भाव-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; भाववाचक-नाम (act of falling down)
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंस, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
कोपात्from anger
कोपात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उवाच इत्यस्य कर्म
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम
indeed
:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; स्मरण/खलु-अर्थक निपात (emphatic particle)

Narrator (Purāṇic narrator; contextually Sūta/Lomaharṣaṇa tradition)

Type: kshetra

Scene: Śiva, radiant and formidable, turns his gaze upon the concealed spot; the sand seems to glow from within as his awareness pierces concealment; his posture signals impending speech.

Ś
Śiva (Śambhu)

FAQs

Divine law is not bypassed by secrecy; the Lord witnesses and corrects adharma.

The episode forms the etiological background for the tīrtha later known as Rudraśiraḥ in the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya.

No direct prescription here; it introduces Śiva’s forthcoming instruction on prāyaścitta.