Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे दक्षयज्ञे मनोहरे । विवाहो वृषयानस्य मनौ स्वायंभुवे पुरा

hāṭakeśvaraje kṣetre dakṣayajñe manohare | vivāho vṛṣayānasya manau svāyaṃbhuve purā

Im heiligen Gebiet von Hāṭakeśvara — beim bezaubernden Opfer Dakṣas — fand einst, zur Zeit des Svāyaṃbhuva Manu, die Vermählung des Vṛṣayāna statt.

हाटकेश्वरजेin/at (the place) of Hāṭakeśvara
हाटकेश्वरजे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर + ज (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः; पुं/नपुं, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
क्षेत्रेin the sacred field
क्षेत्रे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
दक्षयज्ञेat Dakṣa’s sacrifice
दक्षयज्ञे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदक्ष + यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (दक्षस्य यज्ञः); पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
मनोहरेdelightful/charming
मनोहरे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootमनः + हर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (मनः हरति इति); पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
विवाहःthe marriage
विवाहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविवाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
वृषयानस्यof Vṛṣayāna
वृषयानस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवृषयान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्
मनौin (the time of) Manu
मनौ:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
स्वायंभुवेSvāyambhuva
स्वायंभुवे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (मनु-विशेषणम्)
पुराformerly
पुरा:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्ययम्; कालवाचक-अव्ययम्

Ṛṣayaḥ (continuing inquiry/statement in the dialogue frame)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis

Scene: A grand yajña arena in Hāṭakeśvara-kṣetra: fire altars, priests, devas; the narrative alludes to Dakṣa’s captivating sacrifice, with Śiva’s presence implied as central to the locale’s sanctity.

H
Hāṭakeśvara
D
Dakṣa
D
Dakṣayajña
S
Svāyaṃbhuva Manu
V
Vṛṣayāna

FAQs

A tīrtha is portrayed as a meeting-point of cosmic history—yajña, lineage, and dharmic memory.

Hāṭakeśvara-kṣetra, associated here with Dakṣa’s yajña narrative.

No direct prescription; yajña is referenced as the sacred setting.