Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

यदा तन्निर्मितं तत्र पुरं तेन महात्मना । तस्य संरक्षणार्थाय तदा सा स्थापिता द्विजाः

yadā tannirmitaṃ tatra puraṃ tena mahātmanā | tasya saṃrakṣaṇārthāya tadā sā sthāpitā dvijāḥ

Als jene Stadt dort von jenem Großherzigen erbaut wurde, da—o Zweifachgeborene—wurde sie zur Bewahrung und zum Schutz dieser Stadt eingesetzt.

यदाwhen
यदा:
Kālādhi karaṇa (Temporal connective)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक सम्बन्धबोधक (relative temporal indeclinable: ‘when’)
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; ‘पुरम्’ इत्यस्य विशेषणम् (that)
निर्मितम्built / constructed
निर्मितम्:
Kriyā (Predicative participle)
TypeVerb
Rootनिर्मा (धातु; नि+मा ‘माने/निर्माणे’)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; ‘पुरम्’ इत्यस्य विशेषणम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
पुरम्city
पुरम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative 2nd); एकवचन
तेनby him
तेन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन; सर्वनाम
महात्मनाby the great-souled one
महात्मना:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन; (तेन इत्यस्य विशेषणम्)
तस्यof it / of that (city)
तस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (Genitive 6th); एकवचन
संरक्षणार्थायfor protection
संरक्षणार्थाय:
Sampradāna (Purpose/Dative)
TypeNoun
Rootसंरक्षण-अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी-विभक्ति (Dative 4th); एकवचन; प्रयोजनार्थ (for the purpose of protection)
तदाthen
तदा:
Kālādhi karaṇa (Temporal adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (then)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; सर्वनाम (refers to devī)
स्थापिताwas installed
स्थापिता:
Kriyā (Predicative participle)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
द्विजाःO twice-born (brahmins)
द्विजाः:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन; संबोधनार्थेऽपि प्रयोगः (used as address though nominative form)

Sūta

Tirtha: Camatkārī-kṣetra (city-guardian shrine)

Type: kshetra

Listener: dvijās (twice-born sages)

Scene: A newly built city with gates and ramparts; at its threshold a Devī shrine is consecrated, symbolically ‘locking’ protection over the settlement.

C
Camatkārī Devī
T
the Mahātmā (founder/king)

FAQs

A community’s welfare is safeguarded when governance and devotion establish divine guardianship aligned with dharma.

The city associated with Camatkārī Devī’s स्थापना is praised as a protected sacred settlement within the Nāgara Khaṇḍa narrative.

Establishing the deity (pratiṣṭhā/स्थापना) for kṣetra-rakṣā (protection of the place) is implied.