Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

आग्नीध्रश्च्यवनो नाम मैत्रावरुणः कार्मिकः । उद्गाता याज्ञवल्क्यश्च प्रतिहर्ता च जैमिनिः

āgnīdhraścyavano nāma maitrāvaruṇaḥ kārmikaḥ | udgātā yājñavalkyaśca pratihartā ca jaiminiḥ

Cyavana wurde als Āgnīdhra eingesetzt; Kārmika diente als Maitrāvaruṇa; Yājñavalkya wurde zum Udgātṛ; und Jaimini wirkte als Pratihartṛ.

आग्नीध्रःthe Āgnīdhra priest
आग्नीध्रः:
Karta (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootआग्नीध्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; यज्ञे ‘आग्नीध्र’ नाम ऋत्विक्
च्यवनःCyavana
च्यवनः:
Karta (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootच्यवन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
नामby name
नाम:
Sambandha (Naming marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय, नामनिर्देश (particle: ‘by name’)
मैत्रावरुणःthe Maitrāvaruṇa priest
मैत्रावरुणः:
Karta (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootमैत्रावरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; यज्ञे ‘मैत्रावरुण’ नाम ऋत्विक्
कार्मिकःritual-expert, officiant
कार्मिकः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकार्मिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier) मैत्रावरुणः
उद्गाताthe Udgātṛ priest
उद्गाता:
Karta (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootउद्गातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; यज्ञे ‘उद्गातृ’ नाम ऋत्विक्
याज्ञवल्क्यःYājñavalkya
याज्ञवल्क्यः:
Karta (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootयाज्ञवल्क्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
प्रतिहर्ताthe Pratihartṛ priest
प्रतिहर्ता:
Karta (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रतिहर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; यज्ञे ‘प्रतिहर्तृ’ नाम ऋत्विक्
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
जैमिनिःJaimini
जैमिनिः:
Karta (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootजैमिनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

Sūta (deduced: Purāṇic narration in Māhātmya context)

Type: kshetra

Scene: A bustling yet orderly yajña scene: Cyavana tends the fire as Āgnīdhra; the Maitrāvaruṇa coordinates responses; Yājñavalkya sings Sāman as Udgātṛ; Jaimini as Pratihartṛ answers/echoes, creating a layered sonic ritual.

C
Cyavana
K
Kārmika
Y
Yājñavalkya
J
Jaimini
Ā
Āgnīdhra
M
Maitrāvaruṇa
U
Udgātṛ
P
Pratihartṛ

FAQs

Dharma is upheld through disciplined participation—each role in a sacred rite contributes to the wholeness of the offering.

Within Nāgara Khaṇḍa Tīrthamāhātmya, the tīrtha’s sanctity is implied through the grand yajña; the precise place-name is not stated in this verse.

Designation of specialized ṛtviks (Āgnīdhra, Maitrāvaruṇa, Udgātṛ, Pratihartṛ) required for a full Vedic sacrifice.