Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

अद्य पुण्यतिथिर्नाम वैशाखी पुण्यदा परा । यस्यामस्य पुरो भक्त्या नरः कुर्यात्प्रजागरम् । महाकालस्य देवस्य सौख्यं प्राप्नोत्यसंशयम्

adya puṇyatithirnāma vaiśākhī puṇyadā parā | yasyāmasya puro bhaktyā naraḥ kuryātprajāgaram | mahākālasya devasya saukhyaṃ prāpnotyasaṃśayam

„Heute ist der heilige Tithi namens Vaiśākhī, der höchste Verdienste verleiht. An diesem Tag erlangt, wer in Hingabe vor diesem Herrn Mahākāla die Nachtwache hält, ohne Zweifel seine Gnade und Wohlergehen.“

अद्यtoday
अद्य:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
पुण्यतिथिःa holy lunar day
पुण्यतिथिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुण्य + तिथि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (पुण्या तिथिः); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
नामnamed, called
नाम:
Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) अर्थे ‘called/indeed’
वैशाखीVaiśākhī (day/festival)
वैशाखी:
Samjna (Name/संज्ञा)
TypeNoun
Rootवैशाखी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
पुण्यदाbestowing merit
पुण्यदा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्यद (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (वैशाखी)
पराsupreme, excellent
परा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण
यस्यान्on which (day)
यस्यान्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
अस्यof this (god)
अस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी; एकवचन; निर्देशवाचक सर्वनाम
पुरःin the presence (in front)
पुरः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; उपसर्गसदृश-क्रियाविशेषण (adverb) ‘in front’
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया; एकवचन
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
कुर्यात्should do
कुर्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
प्रजागरम्a night vigil
प्रजागरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्र + जागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन
महाकालस्यof Mahākāla
महाकालस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहाकाल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग; षष्ठी; एकवचन
देवस्यof the god
देवस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी; एकवचन
सौख्यम्happiness, well-being
सौख्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसौख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
प्राप्नोतिattains
प्राप्नोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formलट्; परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
असंशयम्without doubt
असंशयम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअ + संशय (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

Deductive: Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating within Nāgara Khaṇḍa Tīrthamāhātmya

Tirtha: Mahākāla (Mahākāleśvara)

Type: kshetra

Listener: The pilgrim/narrator (and by extension the audience)

Scene: A priest or local declares the day as Vaiśākhī, ‘supremely merit-giving’; devotees keep an all-night vigil before Mahākāla, lamps blazing, chanting rising, with an assurance of well-being.

M
Mahākāla
V
Vaiśākhī

FAQs

Sacred time (puṇya-tithi) amplifies devotion; a sincere vigil before Mahākāla is taught to yield assured auspiciousness.

Mahākāla’s presence is central; traditionally this points toward Mahākāla’s celebrated sphere such as Ujjain, though the precise tīrtha name is not stated in this verse.

Keeping a prajāgara (devotional night vigil) before Mahākāla on the Vaiśākhī holy tithi.