Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

ज्येष्ठे प्रातश्च मध्याह्ने मध्यमे स्नाति यो नरः । कनिष्ठेऽस्तमिते भानौ सकृत्स्वर्गमवाप्नुयात्

jyeṣṭhe prātaśca madhyāhne madhyame snāti yo naraḥ | kaniṣṭhe'stamite bhānau sakṛtsvargamavāpnuyāt

Wenn ein Mensch im Älteren Puṣkara am Morgen badet, im Mittleren Puṣkara zur Mittagszeit und im Kleineren Puṣkara, nachdem die Sonne untergegangen ist—so erlangt er selbst durch ein einziges Mal den Himmel.

ज्येष्ठेin the first (time)
ज्येष्ठे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; ‘in the first/earlier (time)’
प्रातःin the morning
प्रातः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रातः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक (conjunction)
मध्याह्नेat midday
मध्याह्ने:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्याह्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
मध्यमेin the middle (time)
मध्यमे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; ‘in the middle (time)’
स्नातिbathes
स्नाति:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्ना (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम
नरःa man/person
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कनिष्ठेin the last (time)
कनिष्ठे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootकनिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; ‘in the last/later (time)’
अस्तमितेwhen (it has) set
अस्तमिते:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअस्तमित (कृदन्त; √अस्-तम्/अस्तम्-इ (गम्) भाव)
Formसप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; भूतकृदन्त (PPP), ‘when set’
भानौwhen the sun
भानौ:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
सकृत्once
सकृत्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसकृत् (अव्यय)
Formपरिमाण/आवृत्ति-बोधक-अव्यय (adverb), ‘once’
स्वर्गम्heaven
स्वर्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
अवाप्नुयात्would attain
अवाप्नुयात्:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-√आप् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Skanda (contextual attribution within Nāgara Khaṇḍa Tīrthamāhātmya narration)

Tirtha: Puṣkara (Jyeṣṭha/Madhyama/Kaniṣṭha)

Type: ghat

Scene: A triptych-like scene: the same pilgrim bathes at three distinct ghāṭas—morning light at the first, bright noon at the second, and twilight after sunset at the third—signifying completion of a sacred circuit and attainment of svarga.

J
Jyeṣṭha Puṣkara
M
Madhyama Puṣkara
K
Kaniṣṭha Puṣkara
S
Svarga
B
Bhānu

FAQs

Ordered practice with proper timing (kāla-niyama) is portrayed as a complete pilgrimage discipline yielding great fruit.

The three Puṣkaras—Jyeṣṭha, Madhyama, and Kaniṣṭha—collectively as Tripuṣkara.

Bathed sequence: Jyeṣṭha in the morning, Madhyama at midday, and Kaniṣṭha at sunset.