Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

सूत उवाच । एवं संभर्त्सिता तेन मेनका कोपसंयुता । शशाप तं मुनिश्रेष्ठं स्फुरमाणोष्ठसंपुटा

sūta uvāca | evaṃ saṃbhartsitā tena menakā kopasaṃyutā | śaśāpa taṃ muniśreṣṭhaṃ sphuramāṇoṣṭhasaṃpuṭā

Sūta sprach: So von ihm getadelt, erfüllte Menakā der Zorn; mit bebenden Lippen verfluchte sie jenen erhabensten der Weisen.

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Speaker/Subject)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
संभर्त्सिताrebuked
संभर्त्सिता:
Visheshana (Predicate/attribute of subject)
TypeAdjective
Rootसम्+भर्त्स् (धातु) → संभर्त्सित (कृदन्त-भूतकर्मणि)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
तेनby him
तेन:
Karana (Instrument/Agent in passive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
मेनकाMenakā
मेनका:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootमेनका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कोपसंयुताendowed with anger
कोपसंयुता:
Visheshana (Attribute of Menakā)
TypeAdjective
Rootकोप (प्रातिपदिक) + संयुत (कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (कोपेन/कोपसहितेन संयुता); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
शशापcursed
शशाप:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तम्him
तम्:
Karman (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
मुनिश्रेष्ठम्the best of sages
मुनिश्रेष्ठम्:
Karman (Object; apposition to तम्)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मुनिषु श्रेष्ठः); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
स्फुरमाणोष्ठसंपुटाshe whose lips were quivering
स्फुरमाणोष्ठसंपुटा:
Visheshana (Attribute of Menakā)
TypeAdjective
Rootस्फुरमाण (कृदन्त-शतृ) + ओष्ठ (प्रातिपदिक) + संपुट (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (स्फुरमाणौ ओष्ठसंपुटौ यस्याः सा); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

Sūta (Lomaharṣaṇa/Sūta narrator)

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (implied purāṇic frame)

Scene: Menakā, eyes blazing, lips trembling, stands before a revered sage; the air is tense as the curse is uttered, with ascetic implements and a forest-hermitage backdrop.

S
Sūta
M
Menakā

FAQs

It shows how harsh speech and insult can trigger krodha (anger) leading to śāpa (curse), a recurring moral motif in Purāṇas.

The verse itself is narrative setup; the tīrtha context lies in the surrounding chapter, not explicitly named here.

None; it is narrative transition (Sūta’s report).