Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा भगवान्विष्णुः प्रोवाचाथ पुरंदरम् । चिरं मनसि निश्चित्य क्षेत्राण्यायतनानि च

sūta uvāca | tacchrutvā bhagavānviṣṇuḥ provācātha puraṃdaram | ciraṃ manasi niścitya kṣetrāṇyāyatanāni ca

Sūta sprach: Als er dies vernommen hatte, redete der erhabene Bhagavān Viṣṇu zu Purandara (Indra), nachdem er lange im Geist über die heiligen Kṣetras und die geweihten Wohnstätten nachgesonnen hatte.

सूतःSūta (the narrator)
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रोवाचspoke (said)
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/सम्बन्धसूचक (then/now)
पुरंदरम्to Purandara (Indra)
पुरंदरम्:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपुरंदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चिरम्for a long time
चिरम्:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
मनसिin (his) mind
मनसि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
निश्चित्यhaving decided
निश्चित्य:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+चित् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया
क्षेत्राणिholy places/fields
क्षेत्राणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
आयतनानिabodes/shrines
आयतनानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआयतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

Sūta

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages

Scene: Sūta narrates as Viṣṇu, after inward contemplation, turns to address Indra—suggesting a calm, luminous court of devas with maps/visions of kṣetras implied.

S
Sūta
V
Viṣṇu
P
Purandara (Indra)
K
Kṣetra
Ā
Āyatana

FAQs

Sacred places are not random: kṣetras and āyatanas are divinely discerned as supports for dharma-restoring practice.

The verse introduces the selection of kṣetras/āyatanas but does not yet name the specific site.

Tapas is the implied practice; the verse sets up instructions about where it should be performed.