Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 40›Shloka 29
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

सोऽपि विद्याबलात्सर्पान्निर्विषांस्तांश्चकारह । तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा कृत्वा च पितृतर्पणम् । निष्क्रांतः सलिलात्तस्मात्कृतकृत्यो मुदान्वितः

Transliteration

so'pi vidyābalātsarpānnirviṣāṃstāṃścakāraha | tatra snātvā śucirbhūtvā kṛtvā ca pitṛtarpaṇam | niṣkrāṃtaḥ salilāttasmātkṛtakṛtyo mudānvitaḥ

Translation

Auch er machte durch die Kraft seiner heiligen Vidyā jene Schlangen ungiftig und harmlos. Dann badete er dort, wurde rein und vollzog die Tarpaṇa-Spende für die Ahnen. Darauf stieg er aus jenem Wasser empor—die Pflicht erfüllt, das Herz von Freude durchdrungen.

Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपेक्षासूचक (also/even)
विद्याबलात्by the power of knowledge
विद्याबलात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootविद्या-बल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th/Ablative); एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (‘power of knowledge’)
सर्पान्snakes
सर्पान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); बहुवचन
निर्विषान्non-venomous
निर्विषान्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्-विष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन; विशेषण (qualifying सर्पान्)
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन; सर्वनाम (referring to snakes)
चकारmade
चकार:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + लिट्
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
हindeed
ह:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; स्मरण/प्रसिद्ध्यर्थक निपात (emphatic particle)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location adjunct/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वकाल (prior action)
शुचिःpure/clean
शुचिः:
Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (of implied subject ‘he’)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकाल
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकाल
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
पितृतर्पणम्ancestor-offering (pitṛ-tarpaṇa)
पितृतर्पणम्:
Karma (Object of कृत्वा/कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ-तर्पण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (‘satiation/oblations for the ancestors’)
निष्क्रान्तःcame out/emerged
निष्क्रान्तः:
Karta (Predicate of subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootनिस्-क्रम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृत् (past participle, क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्तरि (having come out)
सलिलात्from the water
सलिलात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th/Ablative); एकवचन
तस्मात्from that (place/water)
तस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; पञ्चमी (5th/Ablative); एकवचन; सर्वनाम
कृतकृत्यःone who has accomplished his duty
कृतकृत्यः:
Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत-कृत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (of subject)
मुदान्वितःfilled with joy
मुदान्वितः:
Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुदा-अन्वित (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण; समासः तृतीया-तत्पुरुष (‘endowed with joy’)
Speaker

Deductive (Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Purāṇic frame)

Tirtha Mahatmya

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: The sage, freed from danger, stands by the water; serpents lie calm and harmless. He bathes, then offers tarpaṇa with cupped hands, emerging radiant and joyful.

Characters & Entities
M
muni
S
sarpa (serpents)
P
pitṛ (ancestors)

FAQs

True purity combines inner power (vidyā) with outer dharma—bathing at the tīrtha and honoring the ancestors through tarpaṇa.

The verse praises a tīrtha in Nāgarakhaṇḍa where bathing and ancestral rites are efficacious; the exact name is not given in this excerpt.

Tīrtha-snāna (ritual bathing) followed by pitṛ-tarpaṇa (libations/oblations to ancestors).

←Previous Verse
Next Verse→