Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

ऋषय ऊचुः । धुंधुमारो महीपालः कस्मिन्वंशे बभूव सः । कस्मिन्काले तपस्तप्तं तेनात्र सुमहात्मना

ṛṣaya ūcuḥ | dhuṃdhumāro mahīpālaḥ kasminvaṃśe babhūva saḥ | kasminkāle tapastaptaṃ tenātra sumahātmanā

Die Weisen sprachen: „König Dhundhumāra — aus welchem Geschlecht stammte er? Und in welcher Zeit übte jener Großgesinnte hier Askese?“

ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन
धुंधुमारःDhuṃdhumāra
धुंधुमारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधुंधुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
महीपालःking, protector of the earth
महीपालः:
Apposition (समाधिकरण)
TypeNoun
Rootमही + पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मही-पालः = 'earth-protector')
कस्मिन्in which
कस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
वंशेdynasty, lineage
वंशे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
बभूवbecame/was born
बभूव:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
कस्मिन्in which
कस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
कालेtime
काले:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
तपःausterity, penance
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
तप्तम्performed (done)
तप्तम्:
Kriya (Predicate/क्रियाविशेषण-भाव)
TypeVerb
Rootतप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थं (tapas 'performed')
तेनby him
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)
सुमहात्मनाby the very great-souled (one)
सुमहात्मना:
Kartr-karana (Agent in instrumental/कर्तृ-तृतीया)
TypeAdjective
Rootसु + महात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; कर्मधारय (सु-महात्मा = 'very great-souled')

Ṛṣis (Sages)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis

Scene: A forest hermitage assembly: seated sages with matted hair and bark garments question the narrator about King Dhundhumāra’s lineage and the time of his austerities at the sacred place.

Ṛṣis
D
Dhundhumāra

FAQs

Pilgrimage traditions preserve sacred history: knowing the lineage and time of a devotee-king contextualizes the power of a holy place.

The inquiry concerns the origin story of the Dhundhumāreśvara kṣetra described in Adhyāya 38.

None directly; it is a narrative prompt asking about the king’s tapas and historical setting.