Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

लोमहर्षण उवाच । मंत्राणां साधनं कष्टं सर्वेषामपि सन्मुने । प्रत्यवायसमोपेतं बहुच्छिद्रसमाकुलम्

lomaharṣaṇa uvāca | maṃtrāṇāṃ sādhanaṃ kaṣṭaṃ sarveṣāmapi sanmune | pratyavāyasamopetaṃ bahucchidrasamākulam

Lomaharṣaṇa sprach: „O edler Weiser, die Sādhana der Mantras ist für alle beschwerlich. Sie ist von der Gefahr widriger Folgen begleitet und von vielen Fallstricken und Lücken durchsetzt.“

लोमहर्षणःLomaharṣaṇa
लोमहर्षणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोमहर्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन
मन्त्राणाम्of mantras
मन्त्राणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
साधनम्practice/means (of accomplishment)
साधनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसाधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कष्टम्difficult
कष्टम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकष्ट (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, अवधानार्थक (particle: even)
सन्O good (one)
सन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, पुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन; 'सत्' शब्दस्य संबोधनरूप
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन
प्रत्यवायसमोपेतम्accompanied by impediments
प्रत्यवायसमोपेतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रत्यवाय + समुपेत (सम्-उप-इ धातु + क्त)
Formविशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (प्रत्यवायेन समुपेतम् = attended with obstacles)
बहुच्छिद्रसमाकुलम्full of many flaws/holes
बहुच्छिद्रसमाकुलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु + छिद्र + समाकुल (सम्-आ-कुल्/आकुल प्रातिपदिक)
Formविशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (बहूनि छिद्राणि यस्मिन्/यत्र) + समाकुल (full of)

Lomaharṣaṇa (Sūta)

Listener: Durvāsas

Scene: Lomaharṣaṇa speaks gravely to Durvāsas, warning that mantra practice is difficult and full of pitfalls; the atmosphere is sober, with the firelight casting long shadows, emphasizing caution.

L
Lomaharṣaṇa

FAQs

Mantra-sādhana demands care and purity because errors can produce obstacles (pratyavāya).

Not yet named here; the narrative is preparing to recommend a specific kṣetra for safe and swift siddhi.

No numeric rite is given; the verse frames the need for a reliable, protected method and place.