Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

सोऽपि तच्चक्रमालोक्य वासुदेवकराच्च्युतम् । आगच्छंतं प्रसार्यास्यं ग्रस्तुं तत्संमुखो ययौ

so'pi taccakramālokya vāsudevakarāccyutam | āgacchaṃtaṃ prasāryāsyaṃ grastuṃ tatsaṃmukho yayau

Als er die Scheibe sah, die aus Vāsudevas Hand entsandt auf ihn zukam, riss auch er den Mund weit auf, um sie zu verschlingen, und ging ihr geradewegs entgegen.

saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — कर्ता
apialso
api:
Sambandha-dyotaka (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अव्यय (particle: also/even)
tat-cakramthat discus
tat-cakram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + cakra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — कर्म (object of ‘ālokya’); ‘that discus’
ālokyahaving seen
ālokya:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootā + lok (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त कृदन्त (gerund) — ‘having seen’
vāsudeva-karātfrom Vāsudeva's hand
vāsudeva-karāt:
Apādāna (Ablative source/अपादान)
TypeNoun
Rootvāsudeva (प्रातिपदिक) + kara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन — अपादान (source/ablative)
cyutamreleased, fallen forth
cyutam:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootcyu (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘cyuta’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — विशेषणम् (qualifying ‘tat-cakram’): ‘fallen/released’
āgacchantamapproaching
āgacchantam:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootā + gam (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले परस्मैपदे शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — विशेषणम् (qualifying ‘tat-cakram’): ‘coming/approaching’
prasāryahaving stretched out
prasārya:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootpra + sṛ (धातु) + णिच्? (causative sense) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त कृदन्त (gerund) — ‘having stretched/extended’ (context: mouth)
āsyammouth
āsyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootāsya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — कर्म (object of ‘prasārya’)
grastumto swallow
grastum:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootgras (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive) — प्रयोजनार्थकः (‘in order to swallow’)
tat-sammukhaḥfacing it, confronting it
tat-sammukhaḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + sammukha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — विशेषणम् (qualifying ‘saḥ’): ‘facing it’
yayauwent, advanced
yayau:
Kriyā (Verbal action/क्रिया)
TypeVerb
Rootyā (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘he went’

Skanda (deduced from Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative style)

Type: kshetra

Scene: Kālakhaṃja, facing the incoming flaming Sudarśana, opens his mouth wide in a desperate, arrogant attempt to swallow it, stepping forward to meet the spinning fire-disc head-on.

V
Vāsudeva (Viṣṇu)
S
Sudarśana Cakra
D
Daitya (Kālakhaṃja implied)

FAQs

Pride makes one challenge what should be revered; attempting to ‘consume’ divine order leads to one’s own undoing.

The line is within a tīrtha-māhātmya chapter but does not itself specify the tīrtha.

None in this verse.