Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

यावन्न क्रियते श्राद्धं तस्मिंस्तीर्थे द्विजोत्तमाः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन मृतस्याहिप्रदंक्षणात् । श्राद्धं कार्यं प्रयत्नेन तस्मिंस्तीर्थेऽहिसंभवे

yāvanna kriyate śrāddhaṃ tasmiṃstīrthe dvijottamāḥ | tasmātsarvaprayatnena mṛtasyāhipradaṃkṣaṇāt | śrāddhaṃ kāryaṃ prayatnena tasmiṃstīrthe'hisaṃbhave

O Beste der Zweimalgeborenen, solange das Shraddha an diesem heiligen Ort nicht vollzogen wird, gibt es keine Erlösung. Daher muss das Shraddha an diesem schlangenursprünglichen Tirtha gewissenhaft durchgeführt werden.

यावत्as long as/until
यावत्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (temporal adverb: 'as long as/until')
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (Negation)
क्रियतेis performed
क्रियते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (Passive/कर्मणि), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन (Singular), सर्वनाम
तीर्थेat the sacred ford/place
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born (Brahmins)
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana (Address/Vocative sense)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural); कर्मधारय (श्रेष्ठा द्विजाः)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात्-इति अव्ययीभूत-प्रयोग (ablatival adverb: 'therefore/from that')
सर्वप्रयत्नेनwith all effort
सर्वप्रयत्नेन:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन; तत्पुरुष (सर्वः प्रयत्नः)
मृतस्यof the dead person
मृतस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मृ)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle: 'dead')
अहिप्रदंक्षणात्from snake-bite
अहिप्रदंक्षणात्:
Apadana (Cause/Source/अपादान)
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक) + प्रदंक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; तत्पुरुष (अहिना प्रदंक्षणम्)
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
कार्यम्should be done
कार्यम्:
Kriya (Predicate necessity/विधेय)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + यत् (कृत्-प्रत्यय) → कार्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषण (gerundive/तव्यत्-अर्थ: 'to be done')
प्रयत्नेनwith effort
प्रयत्नेन:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन, सर्वनाम
तीर्थेat the tīrtha
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
अहिसंभवेin the case of snake-incident/origin
अहिसंभवे:
Adhikarana (Occasion/Context/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक) + संभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; तत्पुरुष (अहेः संभवः)

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (deduced)

Tirtha: Ahisambhava-tīrtha (as ‘tasmintīrthe… ahisambhave’)

Type: kshetra

Listener: dvijottamāḥ

Scene: Daytime river/pond-side śrāddha: priests with darbha, sesame, water-pot; family offering piṇḍas; a nāga emblem marking the tīrtha’s identity; the preta-form dissolving into light.

D
Dvijottama
Ś
Śrāddha
A
Ahi (serpent)
T
Tīrtha

FAQs

Purāṇic dharma emphasizes timely remedial rites; a tīrtha is a compassionate mechanism for restoring spiritual order for the departed.

An ahi-saṃbhava (serpent-associated/serpent-origin) tīrtha central to this adhyāya, recommended for śrāddha in cases of serpent-caused death.

Perform śrāddha at the specified tīrtha for a person who died due to a serpent’s bite/strike, with full diligence.