Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 30

नागा ऊचुः । भोगानपि प्रभुंजाना न वयं तत्र पद्मज । शक्नुमो वस्तुमुर्व्यां नस्तस्मात्स्थानं प्रदर्शय । मर्यादया वर्तयामो यत्रस्था मानवैः समम्

nāgā ūcuḥ | bhogānapi prabhuṃjānā na vayaṃ tatra padmaja | śaknumo vastumurvyāṃ nastasmātsthānaṃ pradarśaya | maryādayā vartayāmo yatrasthā mānavaiḥ samam

Die Nāgas sprachen: „O Lotosgeborener! Selbst wenn wir dort Genüsse erfahren, können wir nicht auf der Erde wohnen. Darum zeige uns einen angemessenen Ort, wo wir, innerhalb der gebührenden Grenzen verweilend, zusammen mit den Menschen leben mögen.“

नागाःthe Nāgas
नागाः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
ऊचुःsaid
ऊचुः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (परोक्षभूत/perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्
भोगान्enjoyments
भोगान्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootभोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
अपिeven
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चय-अव्ययम् (even/also)
प्रभुञ्जानाःwhile enjoying
प्रभुञ्जानाः:
कर्ता (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र + भुज् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle) ‘प्रभुञ्जान’; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्तृविशेषणम्
not
:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation)
वयम्we
वयम्:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (1st person pronoun)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेश-अव्ययम्
पद्मजO lotus-born (Brahmā)
पद्मज:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootपद्मज (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समासः (पद्मात् जातः); पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
शक्नुमःwe are able
शक्नुमः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमानकालः), परस्मैपदम्, उत्तम-पुरुषः, बहुवचनम्
वस्तुम्to dwell
वस्तुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeIndeclinable
Rootवस् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive)
उर्व्याम्on the earth
उर्व्याम्:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootउर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
नःfor us/to us
नः:
सम्प्रदान (Recipient)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्तिः, बहुवचनम् (enclitic: of us/to us); अत्र चतुर्थी (dative) अधिकयुक्ता
तस्मात्therefore
तस्मात्:
हेतु/अपादान (Reason/Source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम् (ablative)
स्थानम्a place
स्थानम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
प्रदर्शयshow (you)
प्रदर्शय:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootप्र + दृश् (धातु)
Formलोट्-लकारः (आज्ञार्थकः), परस्मैपदम्, मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्
मर्यादयाby/with propriety (due bounds)
मर्यादया:
करण (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootमर्यादा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
वर्तयामःwe conduct ourselves / we live
वर्तयामः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमानकालः), परस्मैपदम्, उत्तम-पुरुषः, बहुवचनम्; causative sense possible in usage, but form taken as denominative/causative ‘वर्तय’ from √वृत्
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण (Location)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेश-अव्ययम् (relative adverb: where)
स्थाःbeing situated
स्थाः:
कर्ता (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘स्थ’ (standing/being); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्तृविशेषणम् (we who are situated)
मानवैःwith humans
मानवैः:
सह (Association)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
समम्equally/together
समम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगे अव्ययवत् (adverb: equally/together)

Nāgas

Listener: Sages (frame); internal: Brahmā (Padmajā) addressed by nāgas

Scene: Nāga chiefs speak with folded hands to the Lotus-born (Brahmā): they acknowledge pleasures but request a rightful place on earth to live alongside humans within due bounds.

N
Nāgas
B
Brahmā (Padmaja)
M
Mānava (humans)

FAQs

True dharma is living within maryādā—right limits—so that different beings can coexist without harm.

This request sets up the later designation of a specific kṣetra for Nāgas on earth—identified shortly as Cāmatkārapura.

No ritual is prescribed; the verse emphasizes ethical restraint and a sanctioned place of residence.