Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

तथा पालकनामा च येनायं स्थापितो हरः । तथा यो घण्टसंज्ञस्तु कस्मिञ्जातः स चान्वये

Transliteration

tathā pālakanāmā ca yenāyaṃ sthāpito haraḥ | tathā yo ghaṇṭasaṃjñastu kasmiñjātaḥ sa cānvaye

Translation

«Und ebenso: Wer ist der Pālaka Genannte, durch den dieser Hara (Śiva) eingesetzt wurde? Und der “Ghaṇṭa” Genannte — in welcher Linie wurde er geboren?»

Word by Word

• तथा: also, likewise
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (thus/also)

• पालक-नाम: named ‘Pālaka’
• पालक-नाम: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पालक (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (पालक-नामकः)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (and)

• येन: by whom
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम्

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्

• स्थापितः: was installed
• स्थापितः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्थापित (स्था धातु + णिच् causative + क्त प्रत्यय; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः कर्मणि (PPP) — ‘was installed/placed’

• हरः: Hara (Śiva)
• हरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्

• तथा: also, likewise
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम्

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम

• घण्ट-संज्ञः: named ‘Ghaṇṭa’
• घण्ट-संज्ञः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घण्ट (प्रातिपदिक) + संज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (घण्ट-नामकः)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निपातः

• कस्मिन्: in which (place/lineage)
• कस्मिन्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम्; प्रश्नवाचक-सर्वनाम

• जातः: was born
• जातः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जात (जन् धातु + क्त प्रत्यय; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः (PPP used in sense ‘born’)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः

• अन्वये: in the lineage
• अन्वये: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्वय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम्

Speaker

Ṛṣis (Sages)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A circle of sages/pilgrims respectfully questions a narrator about a Hara shrine: who installed it (Pālaka), and who was Ghaṇṭa and his lineage; the unseen liṅga/temple presence anchors the inquiry.

Characters & Entities

• Pālaka
• Hara (Śiva)
• Ghaṇṭa (Ghaṇṭaśiva founder/epithet context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It underscores that tīrtha sanctity is preserved through remembered founders, lineages, and acts of devotion like installing liṅgas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The liṅga of Hara installed by Pālaka, and the tradition connected to ‘Ghaṇṭa’ (Ghaṇṭaśiva) within the same sacred region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Sthāpana/pratiṣṭhā of a Śiva-liṅga is referenced; the sages ask for its historical details.