Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 180

Devanagari script

इन्द्रद्युम्न उवाच । इन्द्रद्युम्नस्य ज्ञानाय प्राप्तोऽहं यत्तवांतिकम् । नाडीजंघेन चानीतो मरणे कृतनिश्चयः

Transliteration

indradyumna uvāca | indradyumnasya jñānāya prāpto'haṃ yattavāṃtikam | nāḍījaṃghena cānīto maraṇe kṛtaniścayaḥ

Translation

Indradyumna sprach: „Ich bin zu dir gekommen, damit Indradyumna durch wahre Erkenntnis erkannt werde. Nāḍījaṅgha hat mich hergebracht, entschlossen zum Tod.“

Word by Word

• इन्द्रद्युम्नः: Indradyumna
• इन्द्रद्युम्नः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रद्युम्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• इन्द्रद्युम्नस्य: of Indradyumna
• इन्द्रद्युम्नस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रद्युम्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• ज्ञानाय: for (his) knowing / for information
• ज्ञानाय: Sampradana (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजनार्थे (for the purpose)

• प्राप्तः: arrived / has come
• प्राप्तः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे (used predicatively)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• यत्: because / that
• यत्: Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय-प्रयोग (conj./particle) — ‘because/that’ (हेतौ/सम्बन्धे)

• तव: of you / your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी, एकवचन

• अन्तिकम्: near (you) / proximity
• अन्तिकम्: Karma (Object/Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; देशवाचक (place)

• नाडी-जङ्घेन: by (the one) named Nāḍījaṅgha
• नाडी-जङ्घेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नाडी (प्रातिपदिक) + जङ्घ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नाडी-सम्बद्धः जङ्घः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• आनीतः: (was) brought
• आनीतः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-नी (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि भावः (brought)

• मरणे: in death / regarding death
• मरणे: Adhikarana (Location/Topic/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विषय/अवसर (in the matter of)

• कृत-निश्चयः: one who has made a firm resolve
• कृत-निश्चयः: Karta (Subject-complement/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ धातु + क्त) + निश्चय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-भावः ‘कृतः निश्चयः यस्य’ (resolved)

Speaker

Indradyumna

Visual Art Cues

Scene: Indradyumna speaks plainly: he has come for ‘Indradyumna’s recognition/true knowledge’, escorted by Nāḍījaṅgha, determined to die; the scene is tense, with a traveler at the threshold.

Characters & Entities

• Indradyumna
• Nāḍījaṅgha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse frames a dharmic quest for true recognition/knowledge, even under the pressure of life-and-death resolve.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not explicitly stated in this verse; it is part of the chapter’s tīrtha-centered narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse introduces the speaker and the urgent purpose of the encounter.