Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 65

Devanagari script

एकारिमित्रतां गत्वा तावुभौ दैत्यदेवपौ । प्रहृष्टौ गतवन्तौ तौ ततश्चैव निजं गृहम्

Transliteration

ekārimitratāṃ gatvā tāvubhau daityadevapau | prahṛṣṭau gatavantau tau tataścaiva nijaṃ gṛham

Translation

Nachdem sie wegen desselben Feindes Freundschaft geschlossen hatten, gingen jene beiden — Anführer unter Daityas und Devas — freudig davon und kehrten dann in ihre jeweilige Wohnstatt zurück.

Word by Word

• एकारिमित्रताम्: a single bond of friendship (even with an enemy)
• एकारिमित्रताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक) + अरि (प्रातिपदिक) + मित्रता (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (अरिणा सह मित्रता/अरिमित्रता; ‘एक’ उपपद-विशेषण); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गत्वा: having gone/attained
• गत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) अव्ययभाव

• तौ: those two
• तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन (Dual)

• उभौ: both
• उभौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; विशेषणम् तौ

• दैत्यदेवपौ: the Daitya and the lord of gods (Indra)
• दैत्यदेवपौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक) + देवप (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (दैत्यश्च देवपश्च); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन

• प्रहृष्टौ: delighted
• प्रहृष्टौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + हृष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विशेषणम् तौ

• गतवन्तौ: went
• गतवन्तौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + क्तवत् (कृदन्त)
• Form: क्तवत्-कृदन्त (perfect participle, active), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; कर्तरि प्रयोग (acting as finite sense)

• तौ: those two
• तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन

• ततः: then, thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: ततः-शब्दः अव्यय (ablatival adverb: then/from there)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात

• निजम्: one's own
• निजम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् गृहम्

• गृहम्: home
• गृहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrative (contextual narrator within the Purāṇic frame; not explicitly marked in this verse)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (standard frame)

Visual Art Cues

Scene: Indra and Vṛtra, newly reconciled, depart with visible joy to their respective abodes; weapons lowered, faces relaxed, attendants astonished.

Characters & Entities

• Daitya
• Deva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even powerful opponents may form alliances for a larger aim; Purāṇic dharma highlights strategy tempered by purpose.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is within Tīrthamāhātmya, but this specific line does not name a tīrtha directly.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this shloka; it is narrative setup.