Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

Devanagari script

अग्निर्ज्योतीति मंत्रेण कुर्यादारार्तिकं ततः । अहमस्मीति मंत्रेण सप्तधान्यं प्रकल्पयेत्

Transliteration

agnirjyotīti maṃtreṇa kuryādārārtikaṃ tataḥ | ahamasmīti maṃtreṇa saptadhānyaṃ prakalpayet

Translation

Dann vollziehe man das ārātrika (Schwenken der Lichter) mit dem Mantra „Agni ist Licht“. Mit dem Mantra „Ich bin“ ordne man die sieben Körner (sieben Getreidearten) als Opfergabe an.

Word by Word

• अग्निः: “Agni”
• अग्निः: Vacana (Quotation/उद्धरण)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मन्त्रपद-उद्धरणे

• ज्योतिः: “light”
• ज्योतिः: Vacana (Quotation/उद्धरण)
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मन्त्रपद-उद्धरणे

• इति: thus/“...”
• इति: Vacana (Quotation marker/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण-समाप्तिसूचक (quotative particle)

• मंत्रेण: with the mantra
• मंत्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• कुर्यात्: should perform
• कुर्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• आरार्तिकम्: ārārti (waving of lights)
• आरार्तिकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आरार्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक (then)

• अहम्: “I”
• अहम्: Vacana (Quotation/उद्धरण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अस्मि: “am”
• अस्मि: Vacana (Quotation/उद्धरण)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लट् (present indicative), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• इति: thus/“...”
• इति: Vacana (Quotation marker/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण-समाप्तिसूचक

• मंत्रेण: with the mantra
• मंत्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• सप्तधान्यम्: the seven grains (set of seven cereals)
• सप्तधान्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक) + धान्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (सप्त धान्यानि यस्मिन्/समाहारः)

• प्रकल्पयेत्: should arrange/prepare
• प्रकल्पयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√कॢप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Skanda (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A lamp is waved in circular motion before the deity/altar; flames reflect on brass vessels; seven small heaps/bowls of grains are arranged in a neat pattern beside flowers and water-pot.

Characters & Entities

• Agni
• Ārātrika (Ārati)
• Sapta-dhānya (seven grains)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Light (agni) symbolizes divine presence; offerings like grains express gratitude and sustenance as sacred.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of a general tīrtha-rite instruction; it does not name a particular location.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform ārati with ‘Agnir jyoti’ and prepare an offering of seven grains with the mantra ‘Aham asmi’.