Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

ऋषय ऊचुः । प्रभूतानि त्वयोक्तानि व्रतानि नियमास्तथा । प्रसुप्ते पुंडरीकाक्षे येषां संख्या न विद्यते

ṛṣaya ūcuḥ | prabhūtāni tvayoktāni vratāni niyamāstathā | prasupte puṃḍarīkākṣe yeṣāṃ saṃkhyā na vidyate

Die Weisen sprachen: „Du hast von vielen Gelübden und Regeln der Askese gesprochen—so vielen, dass ihre Zahl nicht zu zählen ist—die zu befolgen sind, wenn der lotusäugige Herr in seinem heiligen Schlafe ruht.“

ṛṣayaḥthe sages
ṛṣayaḥ:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (Nominative plural)
ūcuḥsaid
ūcuḥ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
prabhūtānimany; abundant
prabhūtāni:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootprabhūta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (Nom/Acc plural); व्रतानि इत्यस्य विशेषणम्
tvayāby you
tvayā:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Instrumental singular)
uktānispoken; stated
uktāni:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvac (धातु) + ukta (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; prabhūtāni इत्यस्य विशेषणम्
vratānivows; observances
vratāni:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvrata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (Nom/Acc plural)
niyamāḥrules; restraints
niyamāḥ:
Karma (Co-object/कर्म)
TypeNoun
Rootniyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (Nominative plural)
tathāand also; likewise
tathā:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-विशेषणम् (adverb)
prasuptewhen (he is) asleep
prasupte:
Adhikarana (Condition/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootpra-supta (कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (past participle, active sense), पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (Locative singular); पुंडरीकाक्षे इत्यस्य विशेषणम्
puṃḍarīkākṣeO lotus-eyed one
puṃḍarīkākṣe:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpuṃḍarīka-akṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (Locative singular); संबोधनार्थे/अधिकरणे प्रयोगः
yeṣāmof which (vows/rules)
yeṣām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम् (Genitive plural)
saṃkhyānumber; count
saṃkhyā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃkhyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (Nominative singular)
nanot
na:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation particle)
vidyateexists; is found
vidyate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvid (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्; भावे प्रयोगः (exists)

Ṛṣis (sages)

Tirtha: Cāturmāsya (temporal tīrtha)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis/brāhmaṇas

Scene: A circle of sages respectfully questioning the narrator about countless vows observed during the lotus-eyed Lord’s cosmic sleep; imagery hints at Viṣṇu reclining on Śeṣa in the background as a symbolic overlay.

Ṛṣis
P
Puṇḍarīkākṣa (Viṣṇu)
V
Vrata
N
Niyama

FAQs

Dharma is supported by regulated vows and disciplines, especially in sacred seasonal windows like Cāturmāsya, approached through humble inquiry.

No particular tirtha is specified in this opening question; it transitions from site-māhātmya into vrata-focused instruction.

It references numerous vratas and niyamas observed during the period associated with Viṣṇu’s sacred sleep (commonly linked with Cāturmāsya).