Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

सुकारं मुखजिह्वायां देकारः कर्णयोर्द्वयोः । वाकारश्चक्षुषोर्द्वन्द्वे यकारं मस्तके न्यसेत्

sukāraṃ mukhajihvāyāṃ dekāraḥ karṇayordvayoḥ | vākāraścakṣuṣordvandve yakāraṃ mastake nyaset

Man setze die Silbe „su“ auf Mund und Zunge; die Silbe „de“ auf beide Ohren; die Silbe „vā“ auf das Augenpaar; und die Silbe „ya“ auf den Kopf.

सुकारम्the syllable ‘su’
सुकारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसु-कार (प्रातिपदिक; सु + कार)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (अक्षर-नाम)
मुखजिह्वायाम्on the tongue in the mouth
मुखजिह्वायाम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमुख-जिह्वा (प्रातिपदिक; मुख + जिह्वा)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; तत्पुरुष-समास
देकारःthe syllable ‘de’
देकारः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदे-कार (प्रातिपदिक; दे + कार)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (अक्षर-नाम)
कर्णयोःof the two ears
कर्णयोः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), द्विवचन
द्वयोःof the two
द्वयोः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (प्रातिपदिक; संख्या)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), द्विवचन; संख्यावाचक-विशेषण (qualifying ‘ears’)
वाकारःthe syllable ‘vā’
वाकारः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवा-कार (प्रातिपदिक; वा + कार)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (अक्षर-नाम)
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
चक्षुषोःof the two eyes
चक्षुषोः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), द्विवचन
द्वन्द्वेin the pair
द्वन्द्वे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वन्द्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
यकारम्the syllable ‘ya’
यकारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootय-कार (प्रातिपदिक; य + कार)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (अक्षर-नाम)
मस्तकेon the head
मस्तके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमस्तक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
न्यसेत्should place
न्यसेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-√अस् (धातु; अस् ‘to place/throw’, उपसर्ग: नि)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Skanda (deduced)

Scene: A sādhaka with highlighted sensory points: glowing script on tongue/mouth, ears, eyes, and a radiant syllable at the crown; eyes depicted as luminous, suggesting purified perception during pilgrimage.

D
Dvādaśākṣara (implied)
N
Nyāsa

FAQs

Purification of perception and speech: the mantra sanctifies the senses so seeing, hearing, and speaking become devotional.

This verse itself does not name a site; it supports tīrtha-dharma by prescribing inner consecration alongside outer pilgrimage.

Nyāsa on sense-organs (tongue, ears, eyes) and the head as part of mantra installation.