Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13

सुकारश्चाक्षरो नित्यं जपाकुसुम भास्वरः । मनो बीजं दुर्विषह्यं पुलहाश्रितमर्थिदम्

sukāraścākṣaro nityaṃ japākusuma bhāsvaraḥ | mano bījaṃ durviṣahyaṃ pulahāśritamarthidam

Die Silbe „su“ ist ein ewiger, unvergänglicher Laut, strahlend wie die Hibiskusblüte. Sie ist der Samen des Geistes—schwer zu ertragen—ruhend in der Linie Pulahas und gewährt die ersehnten Ziele.

सुकारःthe syllable ‘su’
सुकारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
अक्षरःimperishable syllable
अक्षरः:
Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootअक्षर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सुकारस्य समानाधिकरण
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचन-प्रयोग (adverbial accusative): ‘always’
जपाकुसुमभास्वरःshining like hibiscus flowers
जपाकुसुमभास्वरः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजपा + कुसुम + भास्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; समासः ‘जपाकुसुमवत् भास्वरः’ (उपमान-आधारित)
मनःmind
मनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (पद-रूप: मनः)
बीजम्seed (mantra)
बीजम्:
Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootबीज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; मनः-सम्बन्धे समानाधिकरण/विधेय
दुर्विषह्यम्hard to withstand
दुर्विषह्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर् + विषह्य (कृदन्त); सह् (धातु) + यत् (gerundive)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; यत्-प्रत्ययान्त (gerundive): ‘hard to endure’
पुलहाश्रितम्resorted to/associated with Pulaha
पुलहाश्रितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआश्रित (कृदन्त, क्त); आ+श्रि (धातु); पुलह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘पुलहेन आश्रितम्/पुलहं आश्रितम्’ (सम्बन्ध)
अर्थिदम्granting to supplicants
अर्थिदम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअर्थिन् (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक ‘giver’)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण; ‘अर्थिनां दम्/ददाति’

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Scene: The syllable ‘su’ glows hibiscus-red above a rosary; petals drift like offerings; a serene sage invokes Pulaha’s lineage while a pilgrim’s mind is depicted as a subtle lotus receiving the seed-sound.

P
Pulaha

FAQs

Mind is a sacred field to be mastered through mantra; when the mind-seed is engaged, it can fulfill aims and refine inner life.

The verse itself is focused on mantra-bīja and rishi-association; a specific tīrtha is not named in the provided line.

It commends the “su” syllable as manobīja, implying japa/ritual use, associated with Pulaha and said to grant desired ends.