Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 68

व्रतोपवाससंयुक्तः शांतात्मा विजितेंद्रियः । ब्रह्मचारी सदा ध्यानी नरकं याति नो नरः

vratopavāsasaṃyuktaḥ śāṃtātmā vijiteṃdriyaḥ | brahmacārī sadā dhyānī narakaṃ yāti no naraḥ

Wer Gelübde und Fasten übt, im Geist friedvoll ist, die Sinne bezwungen hat, in Brahmacarya lebt und stets in Meditation verweilt—ein solcher Mensch geht nicht zur Hölle.

व्रतोपवाससंयुक्तःendowed with vows and fasting
व्रतोपवाससंयुक्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्रत (प्रातिपदिक) + उपवास (प्रातिपदिक) + संयुक्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—द्वन्द्व (व्रत + उपवास) ततः तत्पुरुषार्थे संयुक्तः (व्रतोपवासैः संयुक्तः = endowed with vows and fasting)
शान्तात्माcalm-minded
शान्तात्मा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशान्त (कृदन्त/प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (शान्तः आत्मा यस्य = calm-souled)
विजितेन्द्रियःself-controlled (senses conquered)
विजितेन्द्रियः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविजित (कृदन्त/प्रातिपदिक) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (इन्द्रियाणि विजितानि यस्य = one who has conquered the senses)
ब्रह्मचारीcelibate student; one who practices brahmacarya
ब्रह्मचारी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मचर्यिन्/ब्रह्मचारी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
ध्यानीmeditator
ध्यानी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootध्यानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नरकम्hell
नरकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
यातिgoes
याति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात
indeed (emphatic)
:
Avadharana (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootउ (अव्यय)
Formअव्यय; पदपूरण/अनुनासिक-निपात (expletive/emphatic particle)
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Yama (contextual, continuing instruction in this passage)

Type: kshetra

Listener: General audience within the discourse

Scene: A calm ascetic sits in meditation under a tree near a shrine; a simple water pot and rosary lie beside him; his senses are depicted as subdued animals; Yama’s noose hangs slack, powerless.

Y
Yama

FAQs

Inner restraint—vows, fasting, sense-mastery, and meditation—purifies karma and prevents descent to naraka.

The verse highlights personal sādhana within the tīrtha-māhātmya setting rather than naming a particular pilgrimage site.

Observance of vrata (vows), upavāsa (fasting), brahmacarya, and regular dhyāna.